Ev Sahibi Eve Habersiz Girebilir mi?
Ev sahibi yedek anahtarla veya siz evde yokken içeri girebilir mi? Ev gösterme, tamirat, önceden bildirim ve izinsiz girişte yapılabilecekler.
Hayır. Ev sahibi, evin sahibi olduğu için kiracının yaşadığı konuta istediği zaman ve kiracının rızası dışında giremez. Kendisinde yedek anahtar bulunması da otomatik giriş izni vermez. Türkiye'de konut dokunulmazlığı kiracının kullandığı evi de korur; şartları oluşan rıza dışı giriş, Türk Ceza Kanunu'nun 116. maddesi kapsamında değerlendirilebilir.
Fakat bu, kiracının evi hiçbir koşulda gösterme veya gerekli tamirata erişim sağlama yükümlülüğü bulunmadığı anlamına da gelmez. Türk Borçlar Kanunu'nun 319. maddesi, belirli amaçlar için kiracının işbirliği yükümlülüğünü düzenler ve ev sahibinin uygun süre önce haber vermesini ister. Eve erişim hakkı ile kapıyı habersiz açmak farklı şeylerdir.
Ev sahibi “Evi satacağım, alıcı getireceğim” derse
Kiracı; bakım, satış veya sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde evin gezilip görülmesine izin vermekle yükümlüdür. Ancak ev sahibi bu ziyaretleri uygun süre önce bildirmeli ve kiracının yararlarını gözetmelidir. Kanun, her ev için geçerli tek bir “24 saat önceden haber vermek yeterlidir” kuralı koymaz. Uygun süre, ziyaretin amacı ve koşullarına göre değerlendirilir.
Örneğin ev sahibi aynı gün içinde art arda birden fazla alıcı getirmek isterken siz sınava hazırlanıyor veya ders için evde bulunmuyorsanız, uygun gün ve saat üzerinde yazılı biçimde anlaşmayı önerebilirsiniz. Öte yandan “Evi hiçbir zaman göstermem” şeklinde kategorik ret de kiracının kanuni yükümlülükleriyle çelişebilir.
En pratik çözüm, ziyaretin günü, saati, amacı ve kaç kişinin geleceğini önceden yazışarak belirlemektir. Özellikle öğrenci evinde birden fazla kişi yaşıyorsa ortak yaşam düzenini de hesaba katın.
Tamirat için eve girmek isterse ne olur?
Kiracı, kiralanandaki kusurların giderilmesine veya zararın önlenmesine yönelik gerekli çalışmalara katlanmakla yükümlüdür. Bununla birlikte normal koşullarda tamir için de uygun süre önce bildirim yapılması ve kiracının yararlarının gözetilmesi gerekir.
Örneğin önceden konuşulmuş bir su tesisatı onarımıyla, ev sahibinin “Kapıda ustayla bekliyorum, hemen açın” demesi aynı durum değildir. Onarım geciktiğinde binaya veya başka dairelere ciddi zarar verebilecek gerçek bir acil tehlike varsa durum ayrıca değerlendirilir. Fakat ev sahibinin her tamirat talebini “acil” diye adlandırması, sınırsız bir giriş yetkisi yaratmaz.
Ev sahibi siz evde yokken yedek anahtarla girerse
Kira sözleşmesinin ev sahibinin üzerinde yazılı olması veya onun evin maliki olması, kiracı evde yokken izinsiz girme hakkı tanımaz. Yedek anahtarın amacı ve daha önce verilen açık izin önem taşıyabilir; ancak anahtarın elde bulunmasını sürekli ve sınırsız rıza gibi kabul etmeyin.
Evde olmadığınız sırada giriş yapıldığını düşünüyorsanız önce güvenliğinizi değerlendirin. Gerilim yaratacak doğrudan bir yüzleşme yerine tarih, saat ve yaşananları not alın; varsa mesajları, kamera kayıtlarını veya tanık bilgilerini saklayın. Ev sahibine yazılı olarak izniniz olmadan giriş yapılmamasını ve ziyaretler için önceden anlaşılmasını bildirin.
İzinsiz giriş tekrarlanıyorsa veya tehdit, zarar verme ya da başka bir güvenlik riski varsa kolluğa başvurmak ve hukuki destek almak uygun olabilir. Konut dokunulmazlığının ihlali iddiasının cezai değerlendirmesi somut olayın koşullarına göre yapılır; her anlaşmazlık otomatik olarak aynı suç sonucunu doğurmaz.
Kira sözleşmesinde “Ev sahibi istediği zaman girebilir” yazıyorsa?
Sözleşmedeki bir cümleyi, kiracının bütün mahremiyet ve konut dokunulmazlığı korumasından vazgeçmesi gibi okumak doğru olmaz. Böyle bir hükmün geçerliliği ve nasıl uygulanabileceği somut sözleşmeye ve emredici hukuk kurallarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Tereddütte kaldığınızda sözleşmenizi bir hukukçuya gösterin.
Öğrenci evlerinde sözleşmenin yalnız bir ev arkadaşı adına olması, diğerlerinin mahremiyet ve güvenliğinin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Ancak ev arkadaşları arasındaki rıza, kira ilişkisi ve konutun ortak kullanımı somut olaya göre farklı hukuki sorular doğurabilir.
Kaynaklar: Adalet Bakanlığı Mevzuat – Türk Borçlar Kanunu, madde 319 · Adalet Bakanlığı Mevzuat – Türk Ceza Kanunu, madde 116