Evden Çıkarken Depozito Geri Verilmezse Ne Yapılır?
Kiracı evden çıktıktan sonra depozito geri verilmezse teslim tutanağı, yazılı talep, arabuluculuk ve olası hukuki yollar açısından hangi adımları izleyebileceğini öğrenin.
Evden çıktıktan sonra depozito geri verilmiyorsa ilk yapılacak şey “depozitomu verin” diye tekrar tekrar aramak değil; evin nasıl teslim edildiğini, borç kalıp kalmadığını ve ev sahibinin hangi gerekçeyle kesinti yaptığını yazılı hale getirmektir.
Kiraya veren, kiracının sorumlu olduğu gerçek bir zarar veya borç varsa bunu ileri sürebilir. Ancak normal kullanımdan kaynaklanan eskime ile kiracının verdiği zarar aynı şey değildir.
Türk Borçlar Kanunu'na göre kiracı, kiralananı teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür; fakat sözleşmeye uygun kullanım sonucu oluşan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir.
Evden çıkarken kanıt oluşturun
Depozito uyuşmazlıklarının önemli kısmı “ev böyle değildi” tartışmasına dönüşür. Bu nedenle anahtar tesliminden önce mümkünse:
- odaları,
- duvarları,
- zemini,
- mobilyaları,
- beyaz eşyaları,
- sayaçları
tarih belli olacak şekilde fotoğraf veya videoyla kaydedin.
Varsa eve girerken çektiğiniz fotoğrafları da saklayın. Böylece bir çizik veya eşyanın ne zaman oluştuğu daha kolay karşılaştırılabilir.
Anahtar teslimini mümkünse yazılı bir tutanakla yapın. Tutanakta evin teslim tarihi, anahtar sayısı, sayaç bilgileri ve tarafların gördüğü belirgin hasarlar yazılabilir.
Ev sahibinden kesintiyi kalem kalem açıklamasını isteyin
“Evi boyatacağım, depozito gitti” gibi genel bir ifade tek başına neyin kiracıya yüklenebileceğini açıklamaz.
Şunları yazılı sorun:
- Hangi zarar tespit edildi?
- Hangi tutar bu zarar için kesiliyor?
- Fatura veya teklif var mı?
- Ödenmemiş kira, aidat veya fatura iddiası var mı?
- Kalan depozito ne zaman iade edilecek?
Bu talebi WhatsApp, e-posta veya daha resmî bir yazılı kanal üzerinden yapmak, sonradan ne konuşulduğunun ispatını kolaylaştırabilir.
Normal eskime ile hasarı ayırın
Türk Borçlar Kanunu'nun 334. maddesi, kiracının sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmadan sorumlu olmadığını açıkça düzenler.
Örneğin uzun süre normal kullanım sonucu oluşan olağan yıpranma ile duvarda büyük bir kırık, eksik eşya veya kötü kullanım sonucu oluşan zarar aynı değerlendirilmez.
Ayrıca kiraya veren, ev geri verilirken kiralananın durumunu gözden geçirip kiracının sorumlu olduğu eksiklik ve ayıpları hemen yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür. Olağan incelemeyle sonradan fark edilemeyecek bir eksiklik için zamanında bildirim yapılmaması kiracı açısından önemli olabilir.
Depozitonun üç aylık kira sınırını bilin
Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyle güvence/depozito kararlaştırılmışsa Türk Borçlar Kanunu'nun 342. maddesine göre güvence üç aylık kira bedelini aşamaz.
Kanunda para olarak verilen güvencenin, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek vadeli bir tasarruf hesabına yatırılması sistemi öngörülür. Banka, kural olarak güvenceyi iki tarafın rızası, kesinleşmiş icra takibi veya kesinleşmiş mahkeme kararıyla serbest bırakır.
Uygulamada depozitonun doğrudan ev sahibine elden veya havaleyle verilmiş olması sık görülür. Böyle bir durumda da ödemenin yapıldığını gösteren banka dekontu, sözleşme veya makbuz önem kazanır.
Önce yazılı iade talebi gönderin
Evin teslim edildiği, borçların kapatıldığı ve depozitonun neden iade edilmediğinin açıklanmadığı durumda, kısa ve net bir yazılı talep gönderebilirsiniz.
Talepte şu bilgiler bulunabilir:
- kira sözleşmesinin sona erdiği tarih,
- evin ve anahtarların teslim edildiği tarih,
- ödediğiniz depozito tutarı,
- varsa kabul ettiğiniz kesinti,
- kalan bedelin ödenmesini istediğiniz hesap bilgisi,
- makul bir ödeme süresi.
Burada amaç tehditkâr bir metin yazmak değil, uyuşmazlığın konusunu netleştirmektir.
Anlaşma olmazsa arabuluculuk gündeme gelir
1 Eylül 2023'ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, bazı istisnalar dışında dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Depozito iadesi de kira ilişkisinden kaynaklanan bir para uyuşmazlığı olduğundan bu süreç gündeme gelebilir.
Arabuluculukta taraflar depozitonun tamamı, bir kısmı veya hasar bedeli üzerinde anlaşabilir. Anlaşma olmazsa ilgili yargı yoluna geçilebilir.
Uyuşmazlığın tutarı, elinizdeki belgeler ve ev sahibinin ileri sürdüğü zarar iddiası önemlidir. Büyük bir tutar veya karmaşık hasar tartışması varsa bir avukattan somut dosyanıza göre hukuki görüş almak faydalı olabilir.
Çıkmadan önce yapılabilecek en iyi şey: teslim dosyası hazırlamak
Depozito sorunu henüz yaşanmadıysa şu küçük dosya çok iş görür:
- Kira sözleşmesi.
- Depozito ödeme dekontu/makbuzu.
- Eve giriş fotoğrafları.
- Evden çıkış fotoğraf ve videoları.
- Son faturalar veya ödeme belgeleri.
- Anahtar teslim tutanağı.
- Ev sahibiyle yazışmalar.
Bu belgeler hem olası uyuşmazlığı azaltır hem de anlaşmazlık çıkarsa “kim ne diyor?” tartışmasını somutlaştırır.
Depozitonun tamamının otomatik olarak geri verilmesi gerektiği gibi, ev sahibinin de istediği her masrafı otomatik olarak depozitodan kesebileceği düşüncesi doğru değildir. Sonuç; gerçek borç/zarar, evin teslim durumu, sözleşme ve ispat edilebilen belgeler üzerinden değerlendirilir.
Kaynaklar:
Adalet Bakanlığı – 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (özellikle m. 334-335 ve 342)
Adalet Bakanlığı – Kira Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk