Etik Kurul Başvurusu Reddedilirse Yeniden Başvuru Yapılabilir mi?
Hacettepe'de etik kurul ret ve düzeltme kararlarının farkını, itiraz süresini ve yeniden değerlendirme için hangi yolu izlemeniz gerektiğini öğrenin.
Evet, ancak Hacettepe'de izleyeceğiniz yol kararın türüne ve başvurduğunuz etik kurula göre değişir. Özellikle “Düzeltilmesi gerekir” kararı ile “Uygun değildir” kararı aynı şey değildir; doğrudan yeni bir başvuru açmadan önce size gönderilen kurul kararındaki ifadeyi kontrol etmelisiniz.
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Araştırma Etik Kurulunda “Uygun değildir” kararı verilen araştırma önerileri için, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde ve bir kereye mahsus olmak üzere gerekçeli itiraz yapılabilmektedir. “Düzeltilmesi gerekir” kararı verilmişse ise süreç yeni başvurudan ziyade düzeltmelerin cevaplandırılarak yeniden değerlendirmeye sunulması şeklinde ilerler.
“Düzeltilmesi gerekir” kararı aldıysam ne yapmalıyım?
Bu karar ret değildir. Kurul, araştırmanın belirli noktalarının değiştirilmesini veya açıklanmasını istiyordur.
Sağlık Bilimleri Araştırma Etik Kurulu, bu durumda sorumlu araştırmacının cevap dilekçesi ve eklerini EBYS üzerinden kurula iletmesini öngörüyor. Kurulun SSS sayfasında, “Düzeltilmesi gerekir” kararına en geç altı ay içinde cevap verilmesi gerektiği, aksi halde başvuruya “Uygun değildir” kararı verileceği belirtiliyor.
Düzeltme hazırlarken yalnız yeni dosyayı göndermek yerine kurulun her maddesine ayrı ayrı cevap vermek daha doğru bir yöntemdir:
- Kurulun istediği değişikliği aynen tespit edin.
- Dosyada hangi bölümün değiştirildiğini belirtin.
- Yapılan değişikliği cevap dilekçesinde kısa ve açık biçimde açıklayın.
- Onam formu, yöntem, örneklem, veri güvenliği veya tarih gibi bağlantılı belgeler de etkileniyorsa bunları birlikte güncelleyin.
“Uygun değildir” kararı aldıysam yeniden başvurabilir miyim?
Sağlık Bilimleri Araştırma Etik Kurulu açısından ilk bakılması gereken yol, 30 günlük gerekçeli itiraz hakkıdır. Bu nedenle ret kararından hemen sonra aynı dosyayı yeni başvuru olarak tekrar göndermek yerine kararın gerekçelerini ve itiraz süresini kontrol etmek gerekir.
İtirazda yalnız “kararın yeniden değerlendirilmesini istiyorum” demek yerine, ret gerekçelerinin her birine somut cevap verilmesi daha anlamlıdır. Araştırma tasarımında önemli değişiklik yaptıysanız hangi bölümün neden değiştiğini açıkça göstermeniz gerekir.
Başvurduğunuz kurul Sağlık Bilimleri Araştırma Etik Kurulu değilse aynı süreyi otomatik olarak uygulamayın. Hacettepe'de Sosyal ve Beşeri Bilimler, Klinik Araştırmalar, Hayvan Deneyleri ve birim araştırma etik kurulları gibi farklı yapılar bulunuyor ve süreç ayrıntıları ilgili kurulun kendi mevzuatına göre değişebiliyor.
Örneğin Hacettepe'nin Birim Araştırma Etik Kurulları Yönergesi, araştırma önerileri için “uygundur”, “düzeltilmesi gerekir” veya “uygun değildir” kararlarının verilebildiğini ve olumsuz kararların gerekçeli olması gerektiğini düzenliyor. Bu yüzden hangi kuruldan karar aldıysanız öncelikle o kurulun güncel yönergesine bakın.
Ret aldıktan sonra araştırmaya başlayabilir miyim?
Etik kurul onayı gereken bir araştırmada “Uygun değildir” kararını onay gibi değerlendiremezsiniz. İtiraz veya yeni değerlendirme süreci sonuçlanmadan araştırmayı onaylanmış kabul ederek veri toplamaya başlamak doğru değildir.
Kararda tam olarak neyin sorun olduğu açık değilse kurul sekreteryasından başvurunun hangi usulle yeniden değerlendirilebileceğini sormak, aynı hatayı yeni başvuruda tekrar etmenizi önler.
Etik kurul, tez ve proje süreçlerinde farklı teslim tarihlerini aynı anda takip ediyorsanız gerekli.tr üzerinden akademik planınızı düzenleyerek kurul cevabı, düzeltme ve sonraki başvuru adımlarını kendi çalışma takviminizle birlikte takip edebilirsiniz.
Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Araştırma Etik Kurulu – Düzeltme Dilekçeleri ve Yeniden Değerlendirme · Hacettepe Üniversitesi Etik Kurulları ve Komisyonları