ChatGPT'den Kod Alıp Düzenlemek İntihal midir?
ChatGPT'den alınan kodu değiştirmek tek başına kullanımı akademik olarak uygun hâle getirmez. Hacettepe'nin üretken yapay zekâ politikasına göre dersin kuralları, yetkilendirme, şeffaflık ve özgün çalışma sorumluluğu belirleyicidir.
ChatGPT'den kod alıp birkaç yerini değiştirmek, o kodu otomatik olarak sizin özgün çalışmanız hâline getirmez. Bunun akademik açıdan sorun olup olmadığı; dersin yapay zekâ kullanım kuralına, ödevin sizden ne ölçtüğüne ve yapay zekâ kullanımını gerektiği şekilde açıklayıp açıklamadığınıza bağlıdır.
Hacettepe Üniversitesi'nin Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası, üretken yapay zekânın bazı ders veya görevlerde teşvik edilebileceğini, bazı durumlarda ise kısıtlanabileceğini ya da yasaklanabileceğini açıkça söylüyor. Aynı politika, yetkisiz yapay zekâ kullanımının bir tür hile ve akademik kötüye kullanım oluşturabileceğini; öğrencinin teslim ettiği çalışmanın özgünlüğünden ve yapay zekâ çıktısındaki hata veya eksikliklerden kendisinin sorumlu olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle asıl soru "Kodu ne kadar değiştirdim?" değil, "Bu ödevde ChatGPT kullanmama izin var mıydı ve teslim ettiğim çalışma gerçekten benden beklenen emeği gösteriyor mu?" olmalı.
Kodu düzenlemek neden tek başına yeterli değil?
Örneğin ChatGPT size 80 satırlık bir çözüm verdi ve siz değişken adlarını değiştirdiniz, birkaç fonksiyonu böldünüz, yorum satırlarını sildiniz. Kod artık birebir aynı görünmeyebilir; ancak çözümün temel mantığı hâlâ dışarıdan üretilmiş olabilir.
Akademik değerlendirmede yalnız metinsel benzerlik değil, çalışmanın kimin tarafından üretildiği ve hangi araçların kullanılmasına izin verildiği de önemlidir. Hacettepe'nin yapay zekâ politikasında öğrencilerin, ÜYZ araçlarını üniversitenin öğrenme, değerlendirme ve akademik dürüstlük kurallarıyla uyumlu kullanması gerektiği; uygun onay olmadan kullanımın akademik kötüye kullanım riski doğurduğu belirtiliyor.
Hacettepe Öğrenci Kılavuzu da daha genel olarak, eğitim-öğretim kapsamında başka kaynaklardan veya kişilerden aktarılan bilgilerin kaynağının açıkça belirtilmesi gerektiğini söylüyor. Yapay zekâ çıktılarında kaynak zinciri her zaman görünür olmadığı için, mesele klasik "bir internet sitesinden kod kopyaladım" durumundan biraz farklı olsa da şeffaflık sorunu ortadan kalkmıyor.
Hangi durum daha riskli?
| Durum | Akademik risk |
|---|---|
| Hoca AI kullanımını açıkça yasakladı, siz ChatGPT kodunu değiştirip teslim ettiniz | Yüksek. Kod değiştirilmiş olsa da yetkisiz AI kullanımı söz konusu olabilir. |
| Hoca AI kullanımına izin verdi ve kullanım biçimini açıklamanızı istedi; siz de buna uydunuz | Daha düşük. Yine de kodu anlamak, doğrulamak ve ödevin beklediği özgün katkıyı göstermek sizin sorumluluğunuzda. |
| Kurallarda AI hakkında hiçbir şey yazmıyor | Belirsiz. "Yasak yazmıyor, demek ki serbest" varsayımı güvenli değildir; ders sorumlusuna sormak en doğru yol. |
| ChatGPT'yi yalnız hata mesajını açıklatmak veya kendi kodunuzu debug etmek için kullandınız | Kullanımın kapsamı daha sınırlı olabilir; yine de dersin AI kuralı geçerlidir. |
| Çözümün büyük bölümünü AI üretti, siz yalnız biçimsel değişiklik yaptınız | Özgün çalışma beklentisi açısından ciddi risk taşır. |
"Kaynak olarak ChatGPT yazarsam sorun çözülür mü?"
Her zaman değil. Atıf yapmak, izin verilmeyen bir yöntemi otomatik olarak izinli hâle getirmez. Ödevde yapay zekâ kullanımı yasaksa, "ChatGPT kullandım" diye belirtmeniz kullanımın ders kuralına aykırı olma ihtimalini ortadan kaldırmaz.
Tersi de doğru: Yapay zekâ kullanımına izin verilmişse, hocanın istediği açıklama biçimine uymak önemli olabilir. Bazı derslerde kullanılan araç, prompt veya hangi kısımlarda destek alındığı açıklanabilir; bazı derslerde ise farklı bir yöntem istenebilir. Hacettepe'nin politikası bu beklentilerin öğrencilere açık biçimde iletilmesini öneriyor.
En güvenli çalışma biçimi ne?
Kod ödevinde ChatGPT kullanmayı düşünüyorsanız şu sırayla ilerleyin:
- Ödev yönergesini ve ders izlencesini kontrol edin. AI serbest mi, sınırlı mı, yasak mı?
- Kural açık değilse ders sorumlusuna kısa bir soru sorun. Özellikle "debug için kullanabilir miyim?" ile "çözümü ürettirebilir miyim?" aynı şey olmayabilir.
- AI'dan gelen kodu körlemesine teslim etmeyin. Her satırın ne yaptığını açıklayabilecek durumda olun. Hacettepe politikası, AI çıktısındaki hata ve eksikliklerin sorumluluğunu öğrenciye bırakıyor.
- Ders kuralı istiyorsa AI kullanımınızı açıkça belirtin. Sırf benzerlik çıkmasın diye kodu kozmetik olarak değiştirmeye çalışmak akademik sorunu çözmez.
- Kod üçüncü taraf kütüphane, örnek veya algoritmalara dayanıyorsa bunların lisans ve atıf koşullarını ayrıca kontrol edin. AI'ın verdiği cevabın kaynak kökeni her zaman görünür değildir.
Sonuç
ChatGPT'den kod alıp düzenlemek tek başına "intihal değildir" denebilecek bir güvenli alan yaratmaz. Hacettepe açısından belirleyici olan; yapay zekânın o görevde izinli olup olmadığı, kullanımın akademik dürüstlük kurallarına uyup uymadığı, gerektiğinde şeffaf biçimde belirtilmesi ve teslim edilen çalışmanın sizin özgün akademik emeğinizi yansıtmasıdır.
En basit test şu: Hocanız kodu açıp "Bu çözümü nasıl geliştirdin ve ChatGPT'yi nerede kullandın?" diye sorduğunda süreci açıkça anlatabiliyor musunuz? Anlatamıyorsanız, yalnız değişken isimlerini değiştirmiş olmak yeterli değildir.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi – Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası