Derste AI Kullanım Kuralı Belirtilmediyse ChatGPT Kullanılabilir mi?

Ders izlencesinde veya ödev açıklamasında yapay zekâdan hiç söz edilmemesi, ChatGPT kullanımına otomatik ve sınırsız izin verildiği anlamına gelmez. Hacettepe Üniversitesi'nin üretken yapay zekâ politikası, öğrencilerin yapay zekâyı kurumun öğrenme, değerlendirme ve akademik dürüstlük kurallarıyla uyumlu kullanmasını istiyor; uygun onay olmadan yapılan kullanımın akademik kötüye kullanım riski oluşturabileceğini de açıkça belirtiyor.

Öte yandan aynı politika, öğretim elemanlarının yapay zekâ kullanımına ilişkin beklentileri öğrencilerle açık ve tam biçimde paylaşması gerektiğini söylüyor. Yani kuralın hiç belirtilmemesi gerçekten bir belirsizlik yaratır; fakat bu belirsizliği öğrencinin kendi lehine “demek ki serbest” diye yorumlaması güvenli değildir.

“Yasak yazmıyor” ile “izin verildi” aynı şey değil

Bir derste üç farklı durum olabilir:

• Açık izin: Hoca hangi amaçlarla AI kullanılabileceğini belirtmiştir.
• Açık yasak veya sınırlama: Belirli ödevlerde veya sınavlarda kullanım yasaktır ya da yalnız belirli aşamalarda izinlidir.
• Belirsizlik: Ders izlencesinde, Blackboard duyurusunda veya ödev metninde hiçbir şey yazmıyordur.

İlk iki durumda kural görece nettir. Üçüncü durumda ise Hacettepe'nin politika metnindeki yaklaşım gereği öğrencinin, özellikle değerlendirmeye giren bir çalışmada, sorumlu akademik personele danışması en doğru yoldur.

Hangi kullanım için mutlaka sormak gerekir?

ChatGPT'nin ödevin esas üretimini üstlendiği kullanımlarda izin almadan hareket etmek daha risklidir. Örneğin:

• ödev metnini veya raporu yazdırmak,
• çözülmesi beklenen problemi modele çözdürmek,
• kod ödevinin önemli kısmını ürettirmek,
• literatür değerlendirmesi veya analiz bölümünü hazırlatmak,
• sınav veya bireysel değerlendirme sırasında modele soru sormak.

Buna karşılık bir kavramı anlamak için açıklama istemek veya kendi yazdığınız metindeki anlatım sorunlarını kontrol etmek daha yardımcı nitelikte görünebilir. Yine de ödevin amacı ve dersin değerlendirme yöntemi bu ayrımı değiştirebilir.

Örneğin bir yabancı dil dersinde “dil düzeltme” aracının kullanılması doğrudan ölçülen beceriyi etkileyebilirken, başka bir derste aynı kullanım sorun oluşturmayabilir.

Hocaya nasıl sorulmalı?

En iyi soru, aracın adından çok ne yapacağınızı anlatan sorudur.

“ChatGPT kullanabilir miyiz?” yerine:

“Ödevin içeriğini ve kaynak araştırmasını kendim yapıp yalnızca taslak fikir üretmek ve yazım kontrolü için üretken yapay zekâ kullanmam uygun mu? Kullanırsam ayrıca beyan etmem gerekir mi?”

şeklinde sormak daha net cevap verir.

Mümkünse yanıtı e-posta, Blackboard duyurusu veya başka bir yazılı kanalda tutmak da sonradan “hangi kullanım biçimine izin verilmişti?” tartışmasını azaltır.

Kural sonradan açıklanırsa ne olur?

Öğretim elemanı değerlendirme öncesinde kullanım biçimini netleştirebilir. Burada önemli olan, ödev teslim edildiğinde yürürlükte olan talimatlara ve dersin duyurularına uygun hareket etmektir. Eğer daha önce yaptığınız bir kullanımın yeni açıklamayla çeliştiğini fark ederseniz, teslim etmeden önce hocaya durumu açıkça söyleyip nasıl düzeltmeniz gerektiğini sormak en güvenli seçenektir.

Hacettepe'nin politika metni hem öğrenciye sorumlu kullanım yükümlülüğü getiriyor hem de öğretim elemanlarından açık iletişim bekliyor. Bu nedenle belirsiz bir durumda en sağlam yaklaşım, sessizliği izin olarak varsaymak değil, kullanımın kapsamını yazılı biçimde netleştirmek.

Kaynak: Hacettepe Üniversitesi – Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası