Ödevde ChatGPT Kullanmak Kopya Sayılır mı?
Hacettepe'nin üretken yapay zekâ politikasına göre ChatGPT kullanımının ne zaman akademik kötüye kullanım riski oluşturduğunu ve izinli kullanımın sınırlarını öğrenin.
ChatGPT kullanmak tek başına otomatik olarak “kopya” sayılmaz; fakat izinsiz veya ödevin özgünlük şartını bozan kullanım akademik kötüye kullanım sayılabilir. Hacettepe Üniversitesi'nin Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası, bazı görevlerde üretken yapay zekânın kısıtlanabileceğini veya yasaklanabileceğini, bazı görevlerde ise teşvik edilebileceğini açıkça kabul ediyor.
Bu yüzden asıl soru “ChatGPT kullandım mı?” değil, “Bu ödevde hangi kullanım biçimine izin vardı ve ben ne yaptım?” olmalı.
Hangi kullanım daha yüksek risk taşır?
Hacettepe'nin politikasında, üretken yapay zekâ araçlarının yetkisiz kullanımının bir tür hile olabileceği ve akademik kötüye kullanıma yol açabileceği belirtiliyor. Öğrencinin teslim ettiği akademik çalışmanın kendi özgün çalışması olması bekleniyor.
Örneğin aşağıdaki durumlar ciddi risk taşır:
- Hocanın yapay zekâyı yasakladığı bir ödevde ChatGPT kullanmak,
- ChatGPT'nin ürettiği paragraf veya çözümü önemli ölçüde değişiklik yapmadan kendi çalışmanız gibi teslim etmek,
- Yapay zekâ kullanımını açıklamanız istendiği hâlde bunu gizlemek,
- ChatGPT'nin uydurduğu veya doğrulanmamış kaynakları gerçek kaynakmış gibi kullanmak,
- Ödevin amacı sizin analiz, kodlama, yazma veya problem çözme becerinizi ölçmekken bu işi fiilen modele yaptırmak.
Burada “intihal” ile “yetkisiz yapay zekâ kullanımı” aynı şey olmak zorunda değildir. Yapay zekâdan alınan metin klasik anlamda başka bir öğrenciden kopyalanmamış olsa bile, dersin kurallarına aykırı biçimde kullanıldıysa akademik kötüye kullanım tartışması doğabilir.
ChatGPT hiç mi kullanılamaz?
Hayır. Üniversitenin politikası üretken yapay zekâyı bütünüyle yasaklamıyor. Tam tersine, bazı öğrenme etkinliklerinde kullanımın teşvik veya gerekli olabileceğini de söylüyor.
Ders sorumlusu izin veriyorsa ChatGPT; örneğin fikir üretme, bir kavramı farklı şekilde açıklatma, taslak sorular üretme veya kendi yazdığınız metindeki dil sorunlarını fark etme gibi yardımcı amaçlarla kullanılabilir. Fakat izin verilen sınır, ödevin talimatı ve öğretim elemanının açıklamasıyla belirlenir.
Bir araçtan yararlanmış olmanız, çıktıyı kontrol etme sorumluluğunuzu da ortadan kaldırmaz. Hacettepe politikası, öğrencilerin üretken yapay zekâ çıktılarındaki hata ve eksikliklerden kendilerinin sorumlu olduğunu ve çıktıları güvenilir kaynaklarla karşılaştırması gerektiğini vurguluyor.
Kaynak göstermek her şeyi çözer mi?
Her zaman değil. ChatGPT kullanımını kaynakçada veya bir kullanım beyanında belirtmek şeffaflık açısından gerekli olabilir; ancak yasaklanmış bir kullanımı sonradan kaynak göstermek izinli hâle getirmez.
Tersine, kullanım izinliyse bile ödev yönergesi sizden yapay zekâ kullanımını nasıl beyan edeceğinizi açıkça isteyebilir. Bu yüzden “ChatGPT'yi yazdım, artık sorun olmaz” şeklinde düşünmek yerine önce kullanım iznine, sonra beyan biçimine bakmak gerekir.
Emin değilseniz ne yapmalısınız?
En güvenli yol, ödevi teslim etmeden önce öğretim elemanına kullanım biçimini somut olarak sormaktır. “ChatGPT kullanabilir miyim?” sorusu yerine şu kadar açık olmak daha faydalıdır:
“Ödevin metnini kendim yazacağım; yalnızca fikir üretme ve dil kontrolü için üretken yapay zekâ kullanmam uygun mu, ayrıca bunu nasıl belirtmem gerekir?”
Böylece hem kullanımın kapsamı hem de varsa beyan kuralı netleşir.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi – Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası