Öğretim Elemanı AI Kullanımını Tamamen Yasaklayabilir mi?
Hacettepe'nin üretken yapay zekâ politikasına göre öğretim elemanının ders, ödev ve sınavlarda AI kullanımını hangi kapsamda yasaklayabileceğini öğrenin.
Hacettepe'de bir öğretim elemanı belirli bir dersin ödev, proje, sınav veya başka bir değerlendirmesinde üretken yapay zekâ kullanımını yasaklayabilir ya da sınırlandırabilir. Ancak üniversitenin üretken yapay zekâ politikası, öğrenciler için üniversite çapında “AI hiçbir koşulda kullanılamaz” şeklinde genel bir yasak koymuyor.
Hacettepe'nin resmî politikasında öğretim elemanlarının yapay zekâya ilişkin beklenti ve uygulamalarını kurumsal ilkelerle uyumlu biçimde belirlemesi ve bunları öğrencilere açık ve eksiksiz şekilde bildirmesi isteniyor. Aynı politika, uygun izin veya yönerge olmadan üretken yapay zekâ kullanmanın akademik kötüye kullanım riski doğurabileceğini de açıkça söylüyor.
Bu nedenle asıl soru “AI üniversitede yasak mı?” değil, bu derste ve bu değerlendirmede AI için hangi kural ilan edildi? sorusudur.
Hoca “Bu ödevde AI kullanmayın” diyebilir mi?
Evet. Bir ödevin, projenin veya sınavın öğrencinin kendi bilgi ve becerisini ölçmesi amaçlanıyorsa öğretim elemanı üretken yapay zekâ kullanımını tamamen yasaklayabilir. Benzer şekilde yalnızca belirli kullanımlara izin verebilir; örneğin fikir üretimine izin verip metin yazdırmayı yasaklayabilir veya AI kullanımının beyan edilmesini şart koşabilir.
Bu durumda öğrencinin “üniversitede AI tamamen yasak değil” demesi, o ödev için konmuş açık kuralı geçersiz hale getirmez. Değerlendirmenin kendi talimatı önemlidir.
Hacettepe'nin lisans ve ön lisans yönetmeliğinde de dersin uygulama planı ile değerlendirme bileşenlerinin dönem başında ders sorumlusu tarafından ilan edilmesi öngörülüyor. Üretken yapay zekâ politikası ise AI kullanımına ilişkin beklentilerin öğrenciye açık biçimde aktarılması gerektiğini ayrıca vurguluyor.
Peki “AI'ı hiçbir yerde kullanamazsınız” denebilir mi?
Burada kapsamı ayırmak gerekir. Öğretim elemanı kendi dersindeki akademik çalışmalarda kapsamlı bir yasak koyabilir; örneğin “Bu dersin notlandırılan hiçbir çalışmasında üretken AI kullanılmayacak” diyebilir.
Buna karşılık Hacettepe'nin üniversite çapındaki politikası, öğrencinin özel çalışma sürecinde veya üniversitedeki bütün faaliyetlerinde yapay zekânın kategorik olarak yasaklandığını söylemiyor. Politika; AI okuryazarlığı, etik ve sorumlu kullanım, şeffaflık ve akademik dürüstlük üzerine kurulmuş durumda. Dolayısıyla tek bir ders için konmuş yasakla, Hacettepe genelinde geçerli bir AI yasağını birbirine karıştırmamak gerekir.
Kural baştan söylenmediyse ne yapmalısınız?
Ödev veya proje verilirken AI kullanımına ilişkin hiçbir açıklama yapılmadıysa, teslimden önce ders izlencesini, LMS'deki duyuruları ve öğretim elemanının yazılı talimatlarını kontrol edin. Hâlâ belirsizse “dil düzeltme, fikir üretme, kod tamamlama veya metin üretme gibi hangi kullanımlar serbest?” diye yazılı olarak sormak en güvenli yoldur.
Kuralın ancak teslimden sonra gündeme gelmesi durumunda da tartışmayı “AI yasak mı değil mi?” düzeyinde bırakmak yerine, ödev verildiğinde öğrenciye hangi yazılı kuralın bildirildiğini netleştirmek gerekir. Hacettepe'nin kendi politikası, beklentilerin açık biçimde iletilmesini özellikle önemsiyor.