Yapay Zeka ile Çeviri Yapmak İntihal Sayılır mı?

Yapay zekâ ile çeviri yapmak tek başına intihal değildir. Asıl mesele, çevrilen içeriğin kime ait olduğu, kaynağın gösterilip gösterilmediği ve dersin yapay zekâ kullanımına izin verip vermediğidir.

Kendi yazdığınız bir metni başka dile çevirmek için yapay zekâdan yararlanmanız ile başka bir yazarın metnini yapay zekâya çevirtip kaynak vermeden kendi metninizmiş gibi sunmanız aynı şey değildir. İkinci durumda çeviri yöntemi değişse de fikir ve içerik size ait hâle gelmez.

Hangi durumda intihal olur?

YÖK, intihali başkalarının özgün fikirlerini, yöntemlerini, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen ya da tamamen kendi eseri gibi göstermek olarak tanımlıyor.

Bu nedenle:

• Kendi metninizi yapay zekâ ile çevirmek, dersin kuralları izin veriyorsa, sırf çeviri aracı kullandığınız için intihal olmaz.
• Başkasının metnini yapay zekâ ile çevirip kaynak göstermeden teslim etmek intihal riski taşır. Cümleler başka dilde yeniden kurulmuş olsa da temel içerik başkasına aittir.
• Başkasının fikrini veya metnini çevirerek kullanıyorsanız asıl kaynağa atıf yapmanız gerekir.
• Ödevde yapay zekâ kullanımı yasaksa veya kullanımın beyan edilmesi isteniyorsa, kaynak sorunu olmasa bile kurala aykırı kullanım ayrıca akademik ihlal oluşturabilir.

Hacettepe'de yapay zekâ kullanımı otomatik olarak yasak mı?

Hayır. Hacettepe Üniversitesi'nin Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası, yapay zekâyı bütünüyle yasaklayan bir yaklaşım benimsemiyor. Üniversite, bazı ders veya görevlerde kullanımın kısıtlanabileceğini ya da yasaklanabileceğini; bazı durumlarda ise teşvik edilebileceğini belirtiyor.

Bu yüzden “ChatGPT/DeepL kullandım, o hâlde kesin kopya sayılır” veya “yalnız çeviri yaptım, her durumda serbesttir” gibi iki uç yorum da doğru değil. Dersin ve öğretim elemanının belirlediği kullanım kuralı önemlidir.

Hacettepe'nin rehberinde öğrencilerin üretken yapay zekâyı akademik dürüstlük kurallarıyla uyumlu kullanması gerektiği, yapay zekâ çıktısının özgün kaynakları belirlenemiyor ve doğru biçimde atıf yapılamıyorsa bunun intihal ve akademik kötüye kullanıma yol açabileceği açıkça belirtiliyor. Yetkisiz yapay zekâ kullanımının da bir tür hile sayılabileceği ifade ediliyor.

Çeviri ödevinde en güvenli yaklaşım ne?

Ödev doğrudan sizin çeviri becerinizi ölçüyorsa, yapay zekâ kullanmadan önce öğretim elemanının talimatına bakın. “Dil düzeltme serbest, çeviri yasak”, “kullanılabilir ama beyan edilmeli” veya “tamamen serbest” gibi farklı kurallar olabilir.

Akademik bir metinde başka bir kaynaktan yararlanıyorsanız, çeviriyi hangi araçla yaptığınızdan bağımsız olarak asıl eseri kaynak gösterin. Yapay zekâ yalnızca dil aracıdır; başkasına ait düşüncenin sahipliğini değiştirmez.

Kısacası, intihali belirleyen şey yalnız kullandığınız araç değil; içeriğin kaynağı ve onu nasıl sunduğunuzdur. Bunun yanında yapay zekâ kullanımının ders kurallarına uygun olup olmadığı da ayrı bir akademik dürüstlük meselesidir.

Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi – Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası · YÖK – Bilimsel Araştırma ve Etik Yönetmeliği