Grammarly veya DeepL Kullanmak Akademik İhlal Sayılır mı?
Grammarly, DeepL ve benzeri dil araçlarının ödevlerde kullanımı ne zaman normal destek, ne zaman akademik ihlal riski oluşturur? Hacettepe'nin yapay zekâ politikasına göre ayrımı öğrenin.
Grammarly veya DeepL kullanmak tek başına otomatik olarak akademik ihlal değildir. Asıl belirleyici, aracı hangi amaçla kullandığınız, aracın metne ne kadar müdahale ettiği ve dersin/ödevin kurallarının bu yardıma izin verip vermediğidir.
Hacettepe Üniversitesi'nin üretken yapay zekâ kullanım politikasında da tek bir “her yapay zekâ aracı yasaktır” kuralı yok. Üniversite, bazı ders ve görevlerde kullanımın kısıtlanabileceğini veya yasaklanabileceğini; bazı durumlarda ise teşvik edilebileceğini belirtiyor. Yetkisiz kullanımın ise hile veya akademik kötüye kullanım riski doğurabileceğini açıkça söylüyor.
Yazım denetimi ile metni yeniden üretmek aynı şey değil
Bir metindeki yazım hatasını, noktalama işaretini veya dilbilgisi sorununu kontrol ettirmek ile metnin önemli bir bölümünü araca yeniden yazdırmak aynı düzeyde yardım değildir.
Örneğin kendi yazdığınız İngilizce bir paragrafta yazım ve dilbilgisi hatalarını görmek için Grammarly'nin temel düzeltmelerini kullanmak, çoğu durumda bir destek aracı kullanımına daha yakındır. Ancak “rewrite”, üretken yapay zekâ veya metni baştan kuran özelliklerle paragrafın anlatımını büyük ölçüde araca devretmek, ödevin öğrencinin kendi yazma becerisini ölçtüğü bir derste farklı değerlendirilebilir.
DeepL için de benzer bir ayrım vardır. Bir kelimenin veya kısa ifadenin anlamını kontrol etmek ile sizin üretmeniz beklenen tam bir metni çeviri aracına verip sonucu kendi çalışmanızmış gibi teslim etmek aynı şey değildir.
Özellikle dil ve çeviri ödevlerinde risk neden daha yüksek?
Ödevin amacı doğrudan sizin yabancı dilde yazma, çeviri yapma veya ifade kurma becerinizi ölçmekse dışarıdan alınan otomatik yardım, görevin ölçmek istediği beceriyi ortadan kaldırabilir.
Bu durumda öğretim elemanı Grammarly, DeepL veya üretken yapay zekâ özelliklerini tamamen yasaklamış olabilir; yalnız belirli düzeltmelere izin verebilir ya da kullanılan aracın açıklanmasını isteyebilir. Bu nedenle “araç internette herkese açık, o hâlde kullanmak serbesttir” varsayımı güvenli değildir.
Hacettepe'nin politikasındaki temel yaklaşım da budur: öğrencinin kullanılan araçlarla ilgili dersin ve kurumun yönergelerine uyması, yaptığı çalışmanın kendi özgün çalışması olmasını sağlaması ve yapay zekâ çıktılarından doğan hata veya eksikliklerin sorumluluğunu üstlenmesi gerekir.
Hangi durumda akademik ihlal riski artar?
Şu durumlarda risk belirgin biçimde yükselir:
- Ders yönergesi veya öğretim elemanı aracı açıkça yasakladığı hâlde kullanmak,
- Öğrencinin üretmesi gereken metni aracın üretmesine veya büyük ölçüde yeniden yazmasına izin vermek,
- Çeviri ödevinde metnin tamamını otomatik çeviriyle oluşturup kendi çeviriniz gibi sunmak,
- Kullanımın açıklanması istendiği hâlde bunu gizlemek,
- Aracın eklediği kaynak, ifade veya iddiaları kontrol etmeden teslim etmek.
Buna karşılık öğretim elemanının izin verdiği sınırlar içinde yalnız yazım/dil kontrolü yapmak veya açıkça izin verilen çeviri yardımından yararlanmak doğrudan “intihal” olarak etiketlenemez.
Emin değilsen en güvenli yol ne?
Ödev yönergesinde Grammarly, DeepL, çeviri araçları veya yapay zekâ hakkında açık bir madde varsa onu esas al. Açık değilse, özellikle değerlendirmeye giren bir yazılı çalışmada öğretim elemanına kısa ve somut bir soru sormak en güvenli yoldur: “Dilbilgisi düzeltmesi için Grammarly kullanabilir miyim?” veya “DeepL'i yalnızca kelime/ifade kontrolü için kullanmam uygun mu?” gibi.
Böylece “AI kullandım mı?” gibi çok genel bir tartışma yerine, hangi özelliği hangi amaçla kullanacağınız netleşir.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi – Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zeka Kullanım Politikası