Üniversiteye Başladıktan Sonra Eve Özlemle Başa Çıkmak İçin Ne Yapılır?

Üniversiteye başladıktan sonra evi özlemek, özellikle ilk kez başka şehirde yaşayan öğrencilerde görülebilen bir uyum sorunudur. Amaç özlemi tamamen yok etmek değil; yeni şehirde günlük hayatın yavaş yavaş “geçici kaldığım yer” olmaktan çıkıp kendi düzenine dönüşmesini sağlamaktır.

İlk haftalarda çözümün her boşlukta aileyi aramak veya kendini sürekli dışarı atmak olması gerekmez. Daha işe yarayan yaklaşım, hem evle bağı korumak hem de yeni hayatın içinde küçük sabit noktalar oluşturmaktır.

İlk önce günün boşluklarını azalt

Eve özlem çoğu zaman ders sırasında değil, günün plansız bölümlerinde daha belirgin hissedilir: yurda veya eve dönünce, hafta sonu sabahında, yemek yerken ya da akşam herkes kendi odasına çekildiğinde.

Bu nedenle ilk dönemde çok büyük hedefler yerine birkaç sabit rutin kurmak faydalı olabilir:

• belirli bir saatte kahvaltı veya akşam yemeği,
• haftanın belli günlerinde kütüphane,
• kampüste kısa yürüyüş rotası,
• düzenli spor veya topluluk etkinliği,
• market ve çamaşır gibi günlük işleri belli güne koymak.

Bunlar basit görünür; fakat yeni bir yerde “ne yapacağım?” sorusunu azaltır. Birkaç hafta sonra tanıdık kafeterya, aynı otobüs durağı veya düzenli gördüğün insanlar bile aidiyet hissinin parçası olabilir.

Aileyle iletişimi kesme ama bütün günü de telefonda yaşama

Evi özleyen öğrenci bazen iki uçtan birine gider: ya güçlü görünmek için ailesini çok az arar ya da gün boyunca sürekli mesajlaşarak yeni çevreye yer açamaz.

Arada bir düzen kurmak daha sürdürülebilir olabilir. Örneğin akşam kısa mesajlaşma, haftada birkaç uzun telefon veya görüntülü görüşme gibi bir ritim belirlenebilir. Bu bir kural değil; amaç iletişimin rahatlatıcı olması, günün geri kalanını bekleme moduna sokmamasıdır.

Aileyle her konuşmanın “Ne zaman geleceksin?” etrafında dönmesi özlemi artırıyorsa yalnız hasreti değil, yeni hayatında olan küçük şeyleri de paylaş: aldığın ders, komik bir kampüs olayı, yeni bulduğun bir yer veya öğrendiğin yemek gibi.

Hemen “en yakın arkadaş” bulmak zorunda değilsin

Üniversitenin ilk haftalarında çevrede herkes çok hızlı arkadaş olmuş gibi görünebilir. Oysa aynı sınıfta yan yana oturmak, yurtta aynı odada kalmak veya topluca gezmek henüz yakın arkadaşlık anlamına gelmeyebilir.

Kendine “bir arkadaş grubu bulmalıyım” hedefi koymak yerine tekrarlanan küçük temasları artır:

• dersten sonra aynı kişiyle yemek yemek,
• bir topluluğun ikinci etkinliğine de gitmek,
• sınıftan biriyle kütüphanede çalışmak,
• yurt veya ev çevresinde aynı yerde zaman geçirmek.

Yakınlık çoğu zaman tek bir büyük sosyalleşme hamlesinden değil, aynı insanlarla tekrar tekrar karşılaşmaktan oluşur.

Eski hayatın küçük parçalarını yanında tut

Yeni hayata alışmak için eski hayatı tamamen silmek gerekmez. Sevdiğin kupa, evden getirdiğin küçük bir eşya, alışık olduğun kahvaltı veya ailede yapılan bir yemeği ara sıra hazırlamak yeni ortamı daha tanıdık hale getirebilir.

Fakat bütün odayı “evin kopyası” haline getirip her hafta sonu mümkün olan ilk otobüsle geri dönmek bazı öğrencilerde yeni düzene alışmayı geciktirebilir. Eve gitmenin sıklığını kendi durumuna göre belirle; dönüşten sonra her seferinde yeniden başlamak çok zorlaşıyorsa araları biraz açmayı deneyebilirsin.

Hafta sonları en zor geliyorsa önceden plan yap

Ders günleri kendiliğinden bir yapı sağlar. Cumartesi sabahı ise hiçbir plan yoksa gün uzayabilir.

Hafta sonu için büyük etkinlik bulmak zorunda değilsin. Bir kahve, market alışverişi, çamaşır, yürüyüş, bir arkadaşla yemek ve iki saatlik ders çalışma bile günü böler. Özellikle yeni şehirde birkaç “tek başıma da giderim” yeri edinmek, sosyal plan iptal olduğunda bütün günün boşa çıkmasını önler.

Özlem ile ciddi uyum güçlüğünü nasıl ayırabilirsin?

Evi özlemek tek başına bir ruh sağlığı sorunu olduğu anlamına gelmez. Yine de durum haftalar geçtikçe hafiflemek yerine yoğunlaşıyor ve günlük işlevini belirgin biçimde bozuyorsa destek istemek iyi bir adım olabilir.

Örneğin:

• derslere düzenli gidemiyorsan,
• uyku veya iştahın uzun süre ciddi biçimde bozulduysa,
• yeni insanlarla hiçbir temas kuramıyorsan,
• sürekli eve dönme düşüncesi nedeniyle günlük işlerini yapamıyorsan,
• yoğun kaygı veya çökkünlük yaşıyorsan

bunu yalnız “alışırım herhalde” diye ertelemek zorunda değilsin.

Hacettepe Üniversitesi Psikolojik Danışma Birimi bireysel ve grupla psikolojik danışma hizmeti veriyor; birim özellikle uyum, stresle baş etme, ilişkiler, kaygı ve aile içi ilişkiler gibi konularda da çalışma yürüttüğünü belirtiyor. Başvuruda önce ön görüşme yapılıyor ve ardından uygun uzmana yönlendirme gerçekleştiriliyor.

İlk ay için basit bir hedef koy

“Ankara'yı sevmeliyim” veya “üniversite hayatım çok güzel geçmeli” gibi büyük hedefler yerine şu tür küçük hedefler daha gerçekçi olabilir:

• kampüste üç yeri rahatça bulabiliyorum,
• kendi yemek/alışveriş düzenimi kurdum,
• iki kişiyle ders dışında da konuşuyorum,
• yalnız kaldığım bir akşamı ne yapacağımı bilerek geçirebiliyorum,
• ailemi özlediğimde bunu bastırmak yerine yönetebiliyorum.

Üniversiteye uyum çoğu kişide tek bir anda gerçekleşmez. Bir süre sonra yeni şehirdeki sıradan günlük işler tanıdık hale geldikçe, eve duyulan özlem devam etse bile hayatın merkezini kaplamamaya başlayabilir.

Kaynak: Hacettepe Üniversitesi Psikolojik Danışma Birimi – Hizmetler