Stajyer İşyerinde Mobbinge Uğrarsa Nereye Başvurabilir?
Staj sırasında sistematik psikolojik baskı yaşıyorsanız işyeri, üniversite staj birimi, ALO 170 ve gerektiğinde diğer resmî yolları nasıl kullanabileceğinizi öğrenin.
Staj sırasında sistematik biçimde aşağılanıyor, dışlanıyor, yıldırılıyor veya işi bırakmaya zorlanıyorsanız yalnız işyerine değil, üniversitenizin staj sorumlusuna/koordinatörüne de durumu bildirmeniz önemlidir. Çalışma hayatındaki psikolojik taciz konusunda ALO 170 üzerinden de bilgi, yönlendirme ve başvuru desteği alınabilir.
Ancak her sert davranış veya tek seferlik tartışma hukuken “mobbing” sayılmaz. Mobbing değerlendirmesinde davranışların kasıtlı ve sistematik biçimde belirli bir süre devam etmesi önem taşır.
Önce yaşanan şeyi somutlaştırın
“Bana kötü davranıyorlar” yerine olayları tarih ve içerikle kaydetmek daha faydalıdır.
Örneğin:
- sürekli küçük düşürücü sözler,
- diğer stajyerlerden kasıtlı biçimde farklı ve aşağılayıcı muamele,
- öğrenme amacıyla ilgisiz cezalandırıcı görevlerin sürekli verilmesi,
- sistematik dışlama,
- tehdit veya stajı yakma baskısı,
- herkesin önünde tekrar eden hakaretler,
- stajı bırakmaya zorlayan davranışlar
varsa bunları tarih sırasıyla not edin.
E-posta, mesaj, görev çizelgesi ve size gönderilmiş yazılı talimatlar gibi elinizde hukuka uygun biçimde bulunan kayıtları saklayın. Gizlice kayıt alma gibi hukuki açıdan ayrıca sorun yaratabilecek yöntemlere ise profesyonel hukuk desteği olmadan başvurmamak daha güvenlidir.
Üniversiteye neden erken haber vermek önemli?
Stajyerin durumu normal bir çalışandan farklı olabilir. Stajın ders, mezuniyet şartı veya üniversite ile işyeri arasındaki protokol kapsamında yürütülmesi nedeniyle üniversitenin de sürecin güvenli ve eğitim amacına uygun yürütülmesinde rolü bulunabilir.
Bu yüzden bölüm staj sorumlusu, staj komisyonu, fakülte/yüksekokul koordinatörü veya kariyer merkezi gibi ilgili birime yazılı bildirim yapmak önemlidir.
Bildirimde yalnız “mobbinge uğruyorum” demek yerine:
- olayları kısa tarih sırasıyla yazın,
- kimlerin bulunduğunu belirtin,
- varsa yazılı kanıtları ekleyin,
- stajın devamı, işyeri değişikliği veya resmî inceleme konusunda ne talep ettiğinizi açıkça söyleyin.
Bu yaklaşım, sorun büyüdüğünde “üniversitenin haberi yoktu” durumunu önler.
ALO 170 ne yapabilir?
6 Mart 2025 tarihli ve 32833 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/3 sayılı İş Yerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi Genelgesi, psikolojik tacizle mücadelede ALO 170 hattındaki psikologlar tarafından yürütülen bilgilendirme ve destek faaliyetlerini güncel çerçevenin parçası olarak düzenlemektedir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da ALO 170 üzerinden psikolojik taciz konusunda eğitilmiş personelin başvuran kişileri bilgilendirdiğini, yönlendirdiğini ve şikâyet başvurusu taleplerini aldığını belirtmektedir.
Stajınızın hukuki niteliği nedeniyle başvurunun hangi kurum tarafından inceleneceği değişebilir. Bu nedenle ALO 170'e “stajyerim” bilgisini özellikle söylemek gerekir.
İşyerinde kime başvurulabilir?
İşyeri yeterince büyükse insan kaynakları, etik hat, uyum birimi veya üst yönetim üzerinden yazılı bildirim yapılabilir.
Şikâyet ettiğiniz kişi doğrudan yöneticinizse başvuruyu yalnız ona yapmak yerine bir üst yöneticiye veya bağımsız şikâyet kanalına iletmek daha mantıklıdır.
Yazılı başvuruda duygusal değerlendirmeden çok somut olaylara odaklanın. “Beni sevmiyor” yerine “12 Ağustos'ta toplantıda şu ifade kullanıldı; 14 ve 18 Ağustos'ta aynı davranış tekrarlandı” gibi anlatım incelemeyi kolaylaştırır.
Mobbingden daha ciddi bir durum varsa beklemeyin
Tehdit, fiziksel şiddet, cinsel taciz, cinsel saldırı veya başka bir suç şüphesi varsa yalnız “mobbing prosedürü” içinde kalmak doğru değildir. Böyle bir durumda olayın niteliğine göre kolluk, savcılık veya acil sağlık hizmeti gibi daha doğrudan yollar gündeme gelir.
Aynı şekilde yaşadığınız durum ruhsal veya fiziksel sağlığınızı belirgin biçimde etkiliyorsa sağlık desteği almak da başvuru sürecinden ayrı ve önemlidir.
Stajı hemen bırakmak mı gerekir?
Her olayda tek doğru cevap yoktur.
Güvenliğiniz açısından acil risk yoksa önce üniversiteyle yazılı biçimde konuşup stajın başka işyerinde devam edip edemeyeceğini öğrenmek, emek verdiğiniz staj günlerinin kaybolmasını önleyebilir.
Buna karşılık tehdit, şiddet veya ciddi güvenlik riski bulunan bir ortamda yalnız “staj yanmasın” diye kalmak doğru bir öncelik değildir.
Pratik olarak en sağlam sıra çoğu durumda şudur: olayları kaydet → üniversiteyi yazılı bilgilendir → işyerinin uygun şikâyet kanalını kullan → ALO 170'ten yönlendirme al → gerekiyorsa hukuki veya adli yola geç.
Kaynaklar:
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 2025/3 sayılı Mobbing Genelgesine ilişkin bilgi
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – Mobbing başvuruları ve ALO 170