Part-Time Çalışırken İş Kazası Geçirirsem Ne Yapmalıyım?

Part-time çalışıyor olmanız, iş kazasını önemsiz veya "öğrenci işi" hâline getirmez. Hizmet akdiyle çalışan 4/a sigortalıları iş kazası sigortası kapsamındadır ve iş kazası hakları için asgari prim günü şartı aranmaz.

Bir kaza olduğunda en doğru sıra genellikle şudur:

önce sağlık ve güvenlik → olayın iş sırasında olduğunu doğru kayda geçir → işverene yazılı olarak bildir → SGK bildirimini takip et → belge ve kanıtları sakla.

Önce sağlık müdahalesini geciktirmeyin

Ciddi yaralanma, kanama, bilinç değişikliği, kafa travması, nefes darlığı veya hareket kaybı gibi bir durum varsa önce acil sağlık hizmeti alın; işyeri evrakını tamamlamayı beklemeyin.

Sağlık kuruluşuna başvurduğunuzda olayın iş kazası sırasında gerçekleştiğini açıkça belirtin. Kazanın nerede, ne zaman ve hangi işi yaparken olduğunu doğru anlatın.

"Küçük bir şey, sonra geçer" diye düşündüğünüz olaylar bazen saatler sonra belirginleşebilir. Özellikle düşme, kesilme, yanık, elektrik teması, kimyasal maruziyet ve baş-boyun travmalarında tıbbi değerlendirmeyi yalnız işverenin yorumuna bırakmayın.

İş kazası sayılması için olayın mutlaka fabrikada olması gerekmez

SGK'ya göre iş kazası yalnız makine başında gerçekleşen ağır kazalardan ibaret değildir. Örneğin sigortalının:

• işyerinde bulunduğu sırada,
• işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
• görevle işyeri dışında bulunduğu sırada,
• işverence sağlanan taşıtla işe gidiş-geliş sırasında

meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen etkileyen olaylar kanundaki koşullara göre iş kazası kapsamında değerlendirilebilir.

Bu nedenle "işyerinin dışında oldu, iş kazası değildir" veya "part-time çalışan için sayılmaz" şeklindeki kesin açıklamaları otomatik olarak kabul etmeyin.

Olayı işverene mümkünse yazılı bildirin

İşveren veya vardiya sorumlusu kazayı görmüş olsa bile siz de olayın kaydını tutun. Mümkünse e-posta, mesaj veya kurumun olay tutanağı üzerinden:

• tarih ve saat,
• olay yeri,
• yaptığınız iş,
• kazanın nasıl olduğu,
• yaralanan bölge,
• varsa tanıklar

bilgisini bırakın.

Bu kayıt daha sonra "bize söylemedi" veya "iş dışında oldu" gibi bir uyuşmazlık çıkarsa olay zamanını göstermeye yardımcı olabilir.

SGK bildirimini kim yapar?

Hizmet akdiyle çalışan 4/a sigortalısının iş kazası bildirimini işveren yapar.

SGK'nın açıklamasına göre işverenin kazayı:

• yetkili kolluk kuvvetlerine derhal,
• SGK'ya ise olayın olduğu tarihten sonraki üç iş günü içinde

bildirmesi gerekir.

İş kazası işverenin kontrolü dışındaki bir yerde gerçekleşmiş ve işveren olayı daha sonra öğrenmişse üç iş günlük süre, olayın öğrenildiği tarihe göre değerlendirilebilir.

Bu bildirim işverenin yükümlülüğüdür; "öğrenci olduğun için gerek yok" veya "yarım gün çalışıyorsun, bildirmeyelim" yaklaşımı doğru değildir.

İşveren bildirim yapmak istemezse ne yapmalısınız?

Önce bildirimin yapılıp yapılmadığını işverenden yazılı olarak sorun ve varsa iş kazası tutanağının bir kopyasını isteyin.

İşveren olayı iş kazası olarak kayda geçirmekten kaçınıyorsa:

• sağlık belgelerinizi,
• vardiya çizelgesini,
• işe ilişkin mesajları,
• işyeri giriş-çıkış kayıtlarını,
• tanık bilgilerini,
• varsa kamera kaydı talebinizi

saklayın.

SGK veya ALO 170 üzerinden durumunuza uygun bildirim/şikâyet yolunu sorun. İş kazasının niteliği veya işverenle uyuşmazlık ciddi ise bir avukattan ya da adli yardım imkânlarından hukuki destek almak da gerekebilir.

İşverenin bildirim süresine uymaması SGK açısından yaptırımsız değildir; SGK geç bildirim için işverene idari para cezası uygulanabildiğini ve bazı ödemelerin işverenden tahsil edilebildiğini belirtmektedir.

Sigortam yapılmamışsa hiçbir hakkım yok mu?

e-Devlet'te işe girişinizi veya hizmetinizi göremiyorsanız bunu ayrıca ciddiye alın. Sigortasız çalıştırılmanız nedeniyle olayı yok saymayın ve "zaten SGK'm yok, yapacak bir şey yok" diye düşünmeyin.

Kazayı ve fiilî çalışmayı gösteren belgeleri saklayın; SGK/ALO 170 üzerinden sigortalılık ve iş kazası yönünden hangi başvuru yolunun kullanılacağını öğrenin. Sigortasız çalışma ve iş kazasının tespiti somut olaya göre ayrıca inceleme ve hukuki süreç gerektirebilir.

Hangi belgeleri saklamak iyi olur?

Mümkün olduğunca şunların kopyasını tutun:

• acil servis/muayene kayıtları,
• istirahat raporu,
• reçete ve tetkikler,
• iş kazası tutanağı,
• işverenle yazışmalar,
• vardiya veya çalışma programı,
• olay yeri fotoğrafları,
• tanıkların ad ve iletişim bilgileri,
• ulaşım veya görev kaydı varsa ilgili belgeler.

Ama kanıt toplamak için kendinizi yeniden tehlikeye atmayın. Öncelik sağlık ve güvenliktir.

İş kazası sonrası hangi haklar doğabilir?

SGK, koşulları oluştuğunda iş kazası sigortası kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlinde hak sahiplerine yönelik bazı ödemeler bulunduğunu belirtmektedir.

Her kazada aynı ödeme yapılmaz; sonuç yaralanmanın niteliğine, sağlık raporlarına ve SGK değerlendirmesine göre değişir. Ancak iş kazası sigortasından yararlanmak için genel olarak bir asgari prim günü sınırı bulunmaması, kısa süredir veya part-time çalışan öğrenciler açısından önemli bir ayrımdır.

Kısacası, kazayı "küçük", "öğrenci işi" veya "part-time" diye kayıtsız bırakmayın. Sağlık kaydı ile olay kaydını erken oluşturmak, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıklarda en önemli adımlardan biridir.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu – İş Kazası