Üniversite Öğrencisi Part-Time Çalışırken Sigortalı Olmak Zorunda mı?

Normal bir işyerinde hizmet akdiyle part-time çalışıyorsanız öğrenci olmanız sigortasız çalıştırılabileceğiniz anlamına gelmez. 5510 sayılı Kanun, hizmet akdiyle bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan kişileri 4/a kapsamında sigortalı sayar. Çalışmanın yarı zamanlı olması bu temel kuralı ortadan kaldırmaz.

Ancak üniversitenin kendi bünyesinde yürüttüğü 2547 sayılı Kanun kapsamındaki “kısmi zamanlı öğrenci çalıştırma” programı ayrı bir statüdür. Bu nedenle “part-time çalışıyorum” derken hangi çalışma biçiminden söz edildiğini ayırmak gerekir.

Bir kafede, mağazada veya şirkette part-time çalışıyorsanız

Bir işverene bağlı olarak ücret karşılığında çalışıyorsanız, işverenin çalışma ilişkinizi SGK'ya bildirmesi gerekir. Öğrencilik, “zaten ailesinin sağlık güvencesinden yararlanıyor” gibi bir gerekçeyle sigorta bildirimini ortadan kaldırmaz.

Kısmi süreli çalışmada prim gün sayısı çalışma süresine göre hesaplanabileceği için e-Devlet'te her ay 30 gün görünmemesi tek başına kaçak çalıştırıldığınız anlamına gelmez. Önemli olan gerçek çalışma sürenizin ve kazancınızın mevzuata uygun biçimde bildirilmesidir.

İşe başladıktan sonra e-Devlet'teki 4A İşe Giriş Çıkış Bildirgesi ve SGK Tescil ve Hizmet Dökümü hizmetlerinden kaydınızı kontrol edebilirsiniz.

Üniversitenin “kısmi zamanlı öğrenci” programı neden farklı?

Üniversiteler, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 46. maddesi kapsamında öğrencileri kendi birimlerinde kısmi zamanlı çalıştırabilir. Bu program sıradan bir özel sektör part-time işiyle aynı sigorta yapısına sahip değildir.

Hacettepe Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, üniversite içindeki kısmi zamanlı öğrencilerin 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayıldığını ancak bu statüde yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümlerinin uygulandığını açıkça belirtiyor. Hacettepe'de bu çalışma süresi haftada en çok 15 saat olarak açıklanıyor.

Bu nedenle iki öğrencinin ikisi de “part-time çalışıyorum” dese bile sigorta kayıtlarının aynı görünmemesi mümkündür:

• Özel bir şirkette part-time çalışan öğrenci: normal 4/a hizmet akdi çerçevesinde değerlendirilir.
• Üniversitenin 2547/46 kapsamındaki kısmi zamanlı öğrenci programında çalışan öğrenci: özel öğrenci statüsüne göre sınırlı sigorta kollarına tabi olabilir.
• Zorunlu staj yapan öğrenci: ayrıca staj sigortası kurallarına tabidir; bu da normal part-time işten farklıdır.

“Ailemden sağlık güvencem var” denirse ne olur?

Bu ifade, normal bir iş sözleşmesiyle çalışan öğrencinin işe girişinin yapılmaması için gerekçe değildir. Sağlık hizmetlerinden aile üzerinden yararlanmanız ile çalışmanızın SGK'ya bildirilmesi iki farklı konudur.

Üniversite içindeki özel kısmi zamanlı öğrenci statüsünde ise genel sağlık sigortasına ilişkin sonuçlar öğrencinin mevcut sağlık güvencesine ve ilgili özel hükümlere göre değişebilir. Bu nedenle sadece “sigortam var/yok” yerine hangi sigorta kolundan bildirildiğinize bakmak daha doğru olur.

Sigortanızın yapılmadığını düşünüyorsanız

Önce e-Devlet'ten işe giriş bildirgenizi ve hizmet dökümünüzü kontrol edin. İşverenin söylediği çalışma başlangıcı ile sistemdeki kayıt uyuşmuyorsa bordro, iş sözleşmesi, vardiya kayıtları ve ücret ödemeleri gibi belgeleri saklayın.

Normal bir işyerindeki çalışma için kaydınız hiç görünmüyorsa işverenden açıklama isteyebilir, gerektiğinde SGK'nın ilgili kanallarına başvurabilirsiniz. Üniversitenin kısmi zamanlı öğrenci programındaysanız ise önce çalıştığınız birimin idari sorumlusu veya Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı üzerinden hangi kapsamda bildirildiğinizi sorun.

Ders ve iş saatlerini aynı anda yürütmeye çalışıyorsanız, gerekli.tr üzerindeki haftalık program görünümünde derslerinizi bir araya getirip düzenli çalışabileceğiniz boş zamanları önceden görmek, kabul edeceğiniz vardiya sayısını daha gerçekçi planlamanıza yardımcı olabilir.

Kaynaklar:
Sosyal Güvenlik Kurumu – 4/a Hizmet Akdi ile Çalışanlar
Hacettepe ÖİDB – Kısmi Zamanlı Çalışma