ORCID Numarası Lisans Öğrencisi Ne Zaman Almalı?

Lisans öğrencisinin ORCID almak için mezuniyeti, yüksek lisansı veya ilk makalesini beklemesi gerekmez. Araştırma, bilimsel proje, poster, bildiri, veri seti veya yayın sürecine girmeye başladıysanız ORCID'i erken almak mantıklıdır.

Buna karşılık yalnız derslere devam ediyor ve henüz araştırma çıktınız yoksa “her lisans öğrencisinin hemen ORCID alması zorunludur” denemez. ORCID'in asıl değeri akademik katkılarınızı uzun vadede tek kimlik altında toplarken ortaya çıkar.

En iyi zaman ne zaman?

Pratik bir eşik şu olabilir: adınızın bir akademik çıktıda veya araştırma sisteminde görünmeye başlayacağı ilk dönem.

Örneğin şu durumlardan biri yaklaşıyorsa ORCID almak için iyi zamandır:

• bir araştırma grubuna katılmak,
• TÜBİTAK veya benzeri bir öğrenci projesinde araştırmacı olmak,
• kongreye poster veya bildiri göndermek,
• makalede yazar olmak,
• araştırma verisi veya yazılım yayımlamak,
• dergi gönderim sisteminde ORCID istenmesi,
• lisans bitirme projesini daha sonra akademik çıktıya dönüştürmek.

ORCID ücretsizdir ve aynı kimlik kariyer boyunca kullanılabilir. Üniversite, bölüm veya ülke değiştirmeniz yeni bir ORCID açmanızı gerektirmez.

Daha hiçbir yayınım yoksa almak anlamsız mı?

Hayır. ORCID yalnız yayın listesi değildir.

ORCID kaydına devam eden lisans eğitiminizi de eğitim bilgisi olarak ekleyebilirsiniz. ORCID'in kendi rehberinde lisans eğitimi “education” alanına eklenebilecek örnekler arasında sayılır ve henüz tamamlanmamış bir eğitim için bitiş tarihi girme zorunluluğu yoktur.

Bu yüzden araştırmaya yeni başlayan bir öğrenci, ORCID'i boş bir “akademik CV” gibi doldurmak yerine temel kimlik ve eğitim bilgilerini ekleyip araştırma çıktıları oluştukça kaydı büyütebilir.

Hacettepe'de lisans öğrencileri için zorunlu mu?

Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün ORCID duyurusu, YÖK'ün Açık Bilim ve Açık Erişim çalışmaları kapsamında lisansüstü öğrencilerin ORCID numarası alması gerektiğini belirtiyor.

Bu duyurudan bütün lisans öğrencilerinin ORCID almak zorunda olduğu sonucu çıkarılamaz. Lisans düzeyinde bir bölüm, proje, dergi veya başvuru sistemi ayrıca ORCID isteyebilir; böyle bir durumda ilgili birimin güncel koşulu esas alınmalıdır.

Dolayısıyla lisans öğrencisi için soru genellikle “zorunlu mu?”dan çok “yakında kullanacak mıyım?” olmalıdır.

ORCID açarken üniversite e-postasını mı kullanmalı?

ORCID, kayıt sırasında ana e-postaya ek olarak ikinci bir e-posta eklenmesini güçlü biçimde öneriyor. Üniversite e-postanızı kullanabilirsiniz; ancak mezuniyet sonrası bu hesaba erişiminizi kaybetme ihtimaline karşı kişisel e-posta adresinizi de yedek adres olarak eklemek iyi bir uygulamadır.

Böylece üniversiteden ayrıldıktan sonra aynı ORCID hesabını kullanmaya devam edebilirsiniz.

İki ORCID hesabı açmak gerekir mi?

Hayır. ORCID'in mantığı tek ve kalıcı bir araştırmacı kimliği kullanmaktır.

Lisans sırasında bir hesap, yüksek lisansta başka hesap, iş hayatında üçüncü hesap açmak yerine aynı ORCID iD'yi sürdürmek gerekir. Kurum değişikliği olduğunda hesap değiştirmek değil, kayıttaki kurum ve eğitim bilgilerini güncellemek daha doğrudur.

ORCID, Google Scholar profilinin yerine geçer mi?

Tam olarak değil. İkisi farklı amaçlara hizmet eder.

ORCID kalıcı bir araştırmacı tanımlayıcısıdır ve yayıncılar, fon sağlayıcılar, veri tabanları ve araştırma sistemleri arasında kimliğinizi bağlamaya yarar. Google Scholar ise ağırlıklı olarak yayınlarınızı ve atıflarınızı görünür hale getiren bir akademik profil ve arama sistemidir.

Bu nedenle araştırma üretmeye başlayan bir lisans öğrencisi için ikisinden biri diğerini “gereksiz” yapmaz. ORCID'i kimlik altyapısı, Scholar'ı ise yayın görünürlüğü aracı gibi düşünmek daha doğru olur.

Kısacası ne zaman almalıyım?

Henüz araştırmayla hiç ilişkiniz yoksa acele etmeniz gerekmez. Fakat ilk proje, poster, bildiri veya yayın süreciniz başladıysa ORCID'i o aşamada almak, daha sonra farklı sistemlerde aynı kimliği kullanmanızı kolaylaştırır.

Kayıt ücretsiz ve kısa bir işlemdir; önemli olan numarayı almak kadar, tek hesabı korumak ve iletişim bilgilerini güncel tutmaktır.

Kaynaklar: ORCID – ORCID iD nedir ve nasıl kullanılır? · Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü – ORCID Numarası Alma İşlemi