Hacettepe’de Araştırma Projelerine Lisans Öğrencisi Nasıl Katılır?

Hacettepe’de lisans öğrencisi olarak bir araştırma projesine katılmanın tek bir merkezi başvuru kapısı yok. En gerçekçi yol, ilgilendiğiniz alanda çalışan öğretim üyelerini ve araştırma gruplarını bulup doğrudan iletişime geçmek; ardından mevcut bir çalışmaya dahil olmak veya bir akademik danışmanla TÜBİTAK 2209-A gibi öğrenci odaklı bir proje geliştirmektir.

İlk sınıfta olmanız da tek başına engel değildir. Fakat araştırma grubunun sizden bekleyeceği katkı, bölümünüze ve projeye göre değişir. Bazen veri düzenleme veya literatür taramasıyla başlanır; bazen temel laboratuvar becerileri, programlama ya da belirli bir dersi tamamlamış olmanız gerekir.

Nereden araştırma hocası bulunur?

Rastgele çok sayıda hocaya aynı mesajı göndermek yerine önce kimin ne çalıştığını görmek daha iyi sonuç verir.

Hacettepe’nin AVESİS sisteminde araştırmacıları, yayınları, projeleri ve araştırma alanlarını inceleyebilirsiniz. Üniversitenin Araştırma Laboratuvarları portalı da fakülte, bölüm ve araştırma merkezlerindeki laboratuvarları görmenizi sağlar.

Örneğin veri bilimiyle ilgileniyorsanız yalnız bölüm adınıza bakmayın. İstatistik, bilgisayar, sağlık bilimleri veya başka bir alanda veri analizi kullanan bir araştırma grubu sizin için daha uygun olabilir. Araştırma konusu çoğu zaman bölüm sınırından daha önemlidir.

Bir hocaya yazmadan önce en azından şunları öğrenin:

• Son yıllarda hangi konularda yayın yapmış?
• Devam eden veya yakın zamanda tamamlanan projeleri var mı?
• Çalışma alanı sizin gerçekten öğrenmek istediğiniz konuyla örtüşüyor mu?
• Siz hangi beceriyle başlangıçta katkı sunabilirsiniz?

Henüz güçlü bir teknik beceriniz yoksa bunu saklamanıza gerek yok. “Öğrenmek istiyorum” demek tek başına yeterli olmayabilir ama düzenli zaman ayırabileceğinizi ve hangi alanda gelişmeye çalıştığınızı göstermek işe yarar.

Hocaya nasıl yazılmalı?

İlk mesajın uzun bir motivasyon mektubu olması gerekmez. Kendinizi, bölüm ve sınıfınızı, neden özellikle o araştırma alanıyla ilgilendiğinizi ve haftalık ne kadar zaman ayırabileceğinizi birkaç kısa paragrafta anlatabilirsiniz.

“Herhangi bir projenizde çalışabilir miyim?” yerine, hocanın yaptığı belirli bir çalışmaya atıf yapmak mesajı daha anlamlı hale getirir. Örneğin bir makalesindeki yöntemle ilgilendiğinizi veya o konuda R/Python öğrenmeye başladığınızı söylemek, toplu gönderilmiş bir e-postadan daha güçlüdür.

CV’niz çok kısa olsa bile ekleyebilirsiniz. Birinci veya ikinci sınıfta bir öğrencinin CV’sinin bir sayfa olması normaldir.

Mevcut projeye katılmak mı, kendi öğrenci projesini yapmak mı?

Araştırmaya ilk kez giriyorsanız mevcut bir ekibe küçük bir rolle katılmak çoğu zaman daha kolaydır. Böylece araştırma sorusunun nasıl kurulduğunu, veri veya deney sürecinin nasıl yürüdüğünü ve sonuçların nasıl raporlandığını görürsünüz.

Bir konu netleştiğinde ise akademik danışmanla öğrenci projesine dönüşebilirsiniz. TÜBİTAK’ın 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, ön lisans ve lisans öğrencilerinin akademik danışman rehberliğinde proje yürütmesine yönelik doğrudan bir yoldur.

TÜBİTAK’ın güncel program sayfasına göre 2209-A’da öğrenci bireysel veya ekip halinde başvurabilir; proje akademik danışman rehberliğinde yürütülür ve bir projede yürütücü dışında en fazla dört proje ortağı bulunabilir. Hazırlık sınıfı öğrencileri ise yürütücü veya proje ortağı olarak yer alamaz.

Buradaki önemli nokta şu: önce çağrı açılmasını bekleyip sonra danışman aramaya başlamak genellikle geç kalmış bir yöntemdir. Daha iyi sıra, ilgi alanını belirlemek, hocayla çalışmaya başlamak, küçük bir araştırma sorusu geliştirmek ve çağrı geldiğinde bunu proje formatına dönüştürmektir.

Deneyiminiz yoksa nereden başlanır?

Araştırma grubuna girmek için önceden yayın yapmış olmanız beklenmez. Fakat sıfır hazırlıkla “bana proje verin” demek yerine küçük bir temel oluşturabilirsiniz.

Sayısal bir alandaysanız temel R, Python, istatistik veya veri temizleme; laboratuvar ağırlıklı bir alandaysanız ilgili temel dersler ve güvenlik prosedürleri; sosyal bilimlerde ise literatür taraması, kaynak yönetimi ve araştırma yöntemi bilgisi başlangıç avantajı sağlar.

İlk hedefiniz “makalede adım geçsin” değil, araştırma sürecinin güvenilir bir parçası haline gelmek olmalı. Düzenli toplantıya gelmek, verilen işi zamanında tamamlamak ve anlamadığınız noktayı sormak uzun vadede teknik bilgiden bile daha belirleyici olabilir.

Araştırmayı derslerle birlikte yürütmeyi düşünüyorsanız dönem programınızı gerekli.tr üzerinde haftalık olarak görüp yoğun ders günleriyle araştırmaya ayırabileceğiniz daha uzun boşlukları birlikte değerlendirmek, bir hocaya “haftada şu kadar zaman ayırabilirim” derken daha gerçekçi plan yapmanızı kolaylaştırabilir.

Kaynaklar: Hacettepe AVESİS · Hacettepe Araştırma Laboratuvarları · TÜBİTAK 2209-A