Hacettepe’de Bir Hocayla Araştırma Yapmaya Nasıl Başlanır?

Hacettepe’de bir hocayla araştırmaya başlamak için en iyi ilk adım, “araştırma yapmak istiyorum” diye toplu mail atmak değil; ilginize gerçekten uyan birkaç öğretim üyesini bulup ne çalıştıklarını incelemek ve birine somut bir nedenle ulaşmaktır.

Lisans öğrencilerinin araştırma projelerinde yer alması Hacettepe’de mümkün. Üniversitenin bazı bölüm sayfaları, öğrencilerin öğretim üyelerinin yürüttüğü projelerde görev alabildiğini ve akademik danışman rehberliğinde TÜBİTAK 2209-A projesi hazırlayabildiğini açıkça belirtiyor. Fakat her hocanın o anda öğrenci alabilecek bir projesi veya zamanı olması gerekmez.

Bu yüzden süreçte “beni projeye alın” demekten çok, uygun eşleşmeyi bulmak önemlidir.

Önce hangi alana yakın olduğunuzu belirleyin

İlk sınıftaysanız araştırma alanınızı kesin olarak bilmeniz beklenmez. Yine de en azından birkaç konu seçebilmek işinizi kolaylaştırır.

Örneğin istatistik öğrencisiyseniz “istatistik” demek yerine:

• zaman serileri,
• biyostatistik,
• makine öğrenmesi,
• örnekleme,
• deney tasarımı,
• istatistiksel modelleme

gibi daha dar başlıklara bakabilirsiniz.

Amaç daha en başta uzman olmak değil. Hangi hocanın çalışmasını okuyacağınızı seçebilecek kadar yön belirlemek yeterlidir.

Hocaları AVESİS üzerinden inceleyin

Hacettepe’nin AVESİS sistemi araştırmacı, yayın, proje, araştırma grubu ve birim aramaya izin veriyor. Bu nedenle bölüm sayfasındaki akademik kadro listesinden sonra bakılabilecek en kullanışlı yerlerden biridir.

Bir öğretim üyesinin profilini incelerken özellikle şunlara bakın:

• araştırma alanları,
• son birkaç yıldaki yayınlar,
• devam eden veya tamamlanan projeler,
• yönettiği tezler,
• araştırma grupları ve laboratuvarlar.

On yıl önce çalıştığı bir konudan çok, son dönemde tekrar tekrar çalıştığı konular size daha iyi sinyal verir.

Üç ila beş isimlik kısa bir liste çıkarmak, bölümdeki herkese aynı mesajı göndermekten daha etkilidir.

Mail atmadan önce en az bir çalışmasını okuyun

Bir makalenin bütün matematiğini veya yöntemini anlamanız gerekmiyor. Başlık, özet, araştırma sorusu ve sonuç bölümü bile hocanın neyle ilgilendiğini görmenize yardımcı olur.

Mailinizde de bunu gösterebilirsiniz:

“AVESİS profilinizde X konusundaki çalışmalarınızı gördüm. Özellikle Y problemine yaklaşımınız ilgimi çekti.”

Bu cümle tek başına sizi projeye sokmaz; fakat mesajın kopyala-yapıştır olmadığını gösterir.

Hocaya nasıl mail atılır?

Mail kısa olmalı ve üç soruya cevap vermeli:

1. Siz kimsiniz?
2. Neden özellikle bu hocaya yazıyorsunuz?
3. Ne istiyorsunuz?

Örneğin:

Merhaba Hocam,
Hacettepe Üniversitesi ... Bölümü ... sınıf öğrencisiyim. AVESİS profilinizdeki ... konusundaki çalışmalarınızı incelerken özellikle ... çalışmanız ilgimi çekti. Bu alanda lisans düzeyinde araştırma deneyimi kazanmak istiyorum. Uygun görürseniz yürüttüğünüz çalışmalarda bir öğrencinin katkı sağlayabileceği bir görev olup olmadığını veya kendimi hangi becerilerde geliştirmemi önerdiğinizi kısa bir görüşmede sormak isterim.
İyi çalışmalar dilerim.

Buradaki güçlü taraf, hocadan doğrudan büyük bir proje istemek yerine katkı sağlayabileceğiniz gerçek bir başlangıç noktası sormanızdır.

“Henüz hiçbir şey bilmiyorum” diye beklemeyin

Araştırmaya başlamadan önce bütün yöntemleri öğrenmiş olmanız gerekmez. Ancak temel becerilerinizin olması hocanın size verebileceği işi artırır.

Alana göre bunlar değişebilir:

• literatür taraması,
• Excel / R / Python,
• veri temizleme,
• temel istatistik,
• laboratuvar prosedürleri,
• kaynakça yönetimi,
• akademik İngilizce,
• anket veya veri toplama.

İlk görev bazen makale yazmak değil, veri düzenlemek veya literatür taramak olabilir. Bu tür işler araştırma sürecinin nasıl yürüdüğünü öğrenmek için değerlidir.

Hocadan cevap gelmezse ne yapmalısınız?

Bir kez nazik bir takip maili göndermek makuldür. Yine cevap gelmezse bunu kişisel bir ret gibi yorumlamak yerine listenizdeki bir sonraki uygun hocaya geçin.

Akademisyenlerin öğrenci kabul kapasitesi dönemden döneme değişebilir. Çok iyi bir eşleşme bile o anda proje, laboratuvar veya zaman kısıtı nedeniyle başlayamayabilir.

Aynı anda onlarca kişiye aynı metni göndermek yerine, birkaç hocaya sırayla ve gerçekten kişiselleştirilmiş mesaj göndermek daha iyi bir stratejidir.

TÜBİTAK 2209-A ne zaman devreye girer?

Bir hocayla konu belirlemeye başladıktan sonra araştırmayı daha yapılandırılmış bir öğrenci projesine dönüştürmek için TÜBİTAK 2209-A önemli seçeneklerden biridir.

Program, ön lisans ve lisans öğrencilerinin akademik danışman rehberliğinde hazırladığı araştırma projelerini destekliyor. Başvuru bireysel veya ekip hâlinde yapılabiliyor ve proje için akademik danışman gerekiyor.

Bu nedenle 2209-A’yı “önce formu bulup sonra hoca aramak” şeklinde değil, çoğu durumda konu + danışman + uygulanabilir yöntem üçlüsü oluştuktan sonra düşünmek daha sağlıklıdır.

Başvuru koşulları ve çağrı tarihleri değişebileceği için eski dönem bilgileri yerine TÜBİTAK’ın güncel çağrı sayfasını kontrol edin.

Araştırma yapmak için yüksek ortalama şart mı?

Bütün araştırma grupları için geçerli tek bir Hacettepe GANO barajı olduğunu söylemek doğru olmaz. Bir hocanın öğrenciyle çalışırken bakacağı şeyler alanına ve projeye göre değişebilir.

Bazı durumlarda not ortalaması önemli olabilir; bazı durumlarda ise belirli bir dersteki başarı, programlama becerisi, laboratuvar deneyimi, düzenli çalışma alışkanlığı veya konuya gerçek ilgi daha belirleyici olabilir.

Bu yüzden ortalamanız mükemmel değil diye hiç iletişime geçmemek yerine, hangi somut beceriyi sunabildiğinizi ve ne öğrenmek istediğinizi göstermek daha faydalıdır.

En iyi başlangıç: küçük ama gerçek bir katkı

İlk araştırma deneyiminizin yayınla sonuçlanması şart değil. Bir veri setini temizlemek, literatür taramak, pilot analiz yapmak, laboratuvarda ölçüm öğrenmek veya bir öğrenci projesinin küçük bölümünü yürütmek sonraki adımlar için güçlü bir temel oluşturabilir.

Bir hocayla uzun süreli çalışmanın önünü açan şey çoğu zaman ilk mailden çok, verilen küçük işi zamanında ve dikkatli biçimde tamamlamaktır.

Kaynaklar: Hacettepe AVESİS · Hacettepe Özel Eğitim Bölümü – SSS · TÜBİTAK 2209-A