Arkadaşımın Eski Ödevinden Fikir Almak İntihal Sayılır mı?
Arkadaşınızın eski ödevinden konu veya yaklaşım fikri almakla metni, özgün yapıyı ya da çözümü kopyalamak arasındaki intihal farkını öğrenin.
Yalnızca arkadaşınızın eski ödevine bakıp konuya nasıl yaklaşabileceğiniz konusunda genel bir fikir edinmek otomatik olarak intihal değildir. Sorun, arkadaşınıza ait özgün fikirleri, ifadeleri, çözüm yolunu, yapıyı veya başka bir içeriği kendi çalışmanızmış gibi kullanmaya başladığınız noktada ortaya çıkar.
Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümünün APA 7 akademik yayın ilkelerinde intihal, başkalarının kelimelerini, fikirlerini veya imgelerini kendine aitmiş gibi sunmak olarak açıklanıyor. Aynı kaynak, başka bir kişinin fikrini farklı kelimelerle anlatsanız bile yararlandığınız kaynağın belirtilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bu nedenle “cümleleri değiştirdim, artık sorun yok” yaklaşımı güvenli değildir.
Fikir almak ile kopyalamak arasındaki sınır nerede?
Şu durum genellikle daha düşük risklidir:
Arkadaşınızın ödevine bakıp “bu konuyu tarihsel gelişim, mevcut sorun ve çözüm önerileri şeklinde ele alabilirim” diye düşünür, ardından kaynaklarınızı kendiniz bulur, kendi argümanınızı kurar ve metni sıfırdan yazarsınız.
Buna karşılık şu durumlar sorunlu hale gelebilir:
- arkadaşınızın özgün tezini veya ana fikrini kaynak göstermeden kullanmak,
- paragraf sırasını ve argüman yapısını çok yakın biçimde takip etmek,
- cümleleri yalnız eş anlamlılarla değiştirerek yeniden yazmak,
- arkadaşınızın bulduğu örnekleri, verileri veya özgün çözümü kendi buluşunuz gibi sunmak,
- ödevin bir bölümünü doğrudan veya küçük değişikliklerle kopyalamak.
Hacettepe İşletme Bölümünün akademik ilkelerinde de “başkasının çalışmasını kopyalamak/sunmak/teslim etmek” akademik dürüstlüğe aykırı davranışlar arasında açıkça sayılıyor.
Arkadaşımın ödevini kaynak olarak gösterebilir miyim?
Burada dersin niteliği ve hocanın kuralları önemli.
Arkadaşınızın eski ödevi yayımlanmış, erişilebilir ve akademik olarak kullanılabilecek bir kaynak değilse onu normal bir makale veya kitap gibi kullanmak her zaman uygun olmayabilir. Üstelik bazı ödevlerde öğrencilerden bağımsız çalışma beklenir ve önceki dönem öğrencilerinin çalışmalarından yararlanmak dersin özel kurallarıyla sınırlandırılabilir.
Bu nedenle arkadaşınızın çalışmasındaki özgün bir fikir veya çözümden gerçekten yararlanacaksanız, en güvenli yol ders sorumlusuna bunun nasıl atıflanması gerektiğini sormaktır. Asıl akademik kaynaklara ulaşabiliyorsanız, fikrin dayandığı kitap, makale veya resmî kaynağı bulup doğrudan o kaynaktan çalışmak daha sağlam bir yöntemdir.
Turnitin benzerliği tek başına karar vermez
Hacettepe Kütüphanesi Turnitin'i öğrenci ödev ve tezlerinde intihal ve usulsüz alıntıları tespit etmeye yardımcı olan bir araç olarak tanımlıyor. Ancak düşük benzerlik oranı, çalışmanın otomatik olarak etik olduğu anlamına gelmez.
Bir başkasının özgün fikrini tamamen farklı cümlelerle yazıp kaynak göstermemek de intihal olabilir. Tersine, doğru biçimde yapılmış doğrudan alıntılar benzerlik oluşturabilir ama bu tek başına intihal demek değildir.
Kendinizi kontrol etmek için şu basit soruyu sorun:
Arkadaşımın ödevini hiç görmemiş olsaydım bu özgün fikir, düzen veya çözüm yine benim çalışmamda aynı şekilde ortaya çıkar mıydı?
Cevap “hayır” ise, yararlandığınız kısmı bağımsız biçimde yeniden araştırmanız ve gerekiyorsa uygun biçimde kaynaklandırmanız daha güvenlidir.
Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü – APA 7 Kaynak Gösterme ve İntihal İlkeleri · Hacettepe Kütüphaneleri – İntihal Kontrol Programları · Hacettepe İşletme Bölümü – Akademik İlkeler