Kendi Eski Raporumdan Paragraf Kullanmak Öz-İntihal midir?
Daha önce yazdığınız bir rapordan paragrafı yeni ödevde kullanmanın ne zaman öz-intihal veya akademik dürüstlük sorunu olabileceğini öğrenin.
Olabilir. Metin size ait olsa bile daha önce teslim ettiğiniz veya yayımladığınız bir çalışmadaki paragrafı yeni ve özgün bir çalışmanın parçasıymış gibi yeniden kullanmak akademik dürüstlük açısından sorun yaratabilir.
Ancak “kendi cümlemi tekrar kullandım = kesin disiplin suçu” şeklinde otomatik bir sonuç da doğru değildir. Değerlendirme; eski metnin nerede kullanıldığına, yeni ödevin özgünlük beklentisine, yeniden kullanımın miktarına ve ders sorumlusunun kurallarına bağlıdır.
Neden kendi yazdığım metin sorun olabiliyor?
Bir ödev veya rapor teslim edildiğinde genellikle değerlendiren kişi, sunulan çalışmanın o ders veya görev için hazırlanmış özgün bir çalışma olduğunu varsayar.
Bu yüzden daha önce notlandırılmış bir rapordaki paragrafı yeni bir raporda hiçbir açıklama yapmadan kullanmak, metnin yazarı yine siz olsanız bile aynı emeği yeni çalışma gibi tekrar sunma sorununa dönüşebilir.
Hacettepe Üniversitesi İşletme Bölümünün akademik ilkelerinde de daha önce herhangi bir derste hazırlanmış ödev, rapor veya sunumun, ders sorumlusu bilgilendirilmeden başka bir derste yeniden teslim edilmesi akademik dürüstlüğe aykırı davranışlar arasında sayılıyor.
Hacettepe bünyesindeki yayın etiği açıklamalarında ise kişinin kendi önceki eserlerinden fikir, cümle veya başka materyali referans göstermeden doğrudan ya da dolaylı biçimde tekrar kullanmasının intihal kapsamına girebileceği belirtiliyor.
Bir paragrafı kaynak göstererek kullanabilir miyim?
Akademik bağlama göre evet. Önceki çalışmanız erişilebilir veya kaynak gösterilebilir nitelikteyse, eski metninize uygun biçimde atıf yapmak yeniden kullanımın gizlenmesini önler.
Ancak bu tek başına her zaman yeterli olmayabilir. Çünkü dersin amacı yeni bir rapor üretmenizse, eski çalışmadan büyük miktarda metni kaynak göstererek bile taşımak yeni ödevin özgünlük beklentisini karşılamayabilir.
Özellikle ödev yönergesinde “daha önce başka bir derste teslim edilmemiş olmalı”, “tamamen özgün çalışma” veya benzeri bir şart varsa buna uyulmalıdır.
Aynı yöntemi veya bilgiyi tekrar anlatmak da öz-intihal mi?
Aynı konu üzerinde çalışırken önceki raporunuzdaki yöntem, veri veya arka plan bilgisinin yeni çalışmada yeniden açıklanması gerekebilir. Sorun, benzer bir konudan tekrar söz etmek değil; önceki metni yeni üretim gibi sunmaktır.
Bu nedenle üç durum birbirinden ayrılmalı:
- Aynı bilgiyi yeniden, yeni metinle açıklamak: Tek başına öz-intihal değildir.
- Eski paragrafı aynen veya çok yakın biçimde taşımak ve bunu belirtmemek: Risklidir.
- Önceki çalışmayı açıkça belirtip gerekli ölçüde alıntılamak/atıf vermek: Akademik olarak daha şeffaftır; yine de dersin özel kuralları kontrol edilmelidir.
Turnitin benzerlik çıkarırsa otomatik olarak intihal sayılır mı?
Hayır. Benzerlik raporu ile etik ihlal kararı aynı şey değildir. Hacettepe Kütüphanesi de benzerlik tespit araçlarını akademik çalışmalardaki kopyacılık ve usulsüz alıntıları belirlemeye yardımcı sistemler olarak tanımlıyor.
Bir metnin kendi önceki çalışmanızla eşleşmesi teknik olarak yüksek benzerlik oluşturabilir. Bunun kabul edilebilir olup olmadığına ise bağlam, atıf biçimi ve dersin/kurumun kuralları üzerinden karar verilir.
En güvenli yöntem ne?
Eski raporunuzdan bir paragrafı kullanmanız gerçekten gerekiyorsa:
- Yeni ödevin yönergesinde önceki çalışmanın yeniden kullanımına ilişkin bir kural olup olmadığını kontrol edin.
- Paragraf daha önce teslim edilmiş veya yayımlanmışsa bunu gizlemeyin.
- Akademik atıf yapılabiliyorsa önceki çalışmayı uygun biçimde kaynak gösterin.
- Başka bir derste teslim edilmiş çalışmadan metin taşıyacaksanız ders sorumlusuna önceden sorun.
- Eski metni yalnız kelimeleri değiştirerek “yeni” göstermeye çalışmak yerine yeni çalışmanın amacına uygun biçimde yeniden düşünün ve yazın.
Kısa cevap: Kendi eski raporunuzdan paragraf almak başkasının metnini çalmakla aynı şey değildir; fakat açıklanmadan ve yeni çalışma gibi yeniden sunulduğunda öz-intihal veya başka bir akademik dürüstlük ihlali olarak değerlendirilebilir.
Kaynaklar:
Hacettepe Üniversitesi İşletme Bölümü – Akademik İlkeler
Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi – Etik İlkeler ve Yayın Politikası