Yapay Zekayla Sahte Görüntüm Üretildiyse Ne Yapmalıyım?
Deepfake veya yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntünüz yayıldıysa kanıtları nasıl saklayacağınızı, kaldırma talebini ve başvuru yollarını adım adım öğrenin.
Yüzünüzün veya bedeninizin kullanıldığı sahte bir fotoğraf ya da video üretildiyse ilk hedefiniz görüntünün gerçek olmadığını herkese tek tek kanıtlamaya çalışmak değil, yayılımı sınırlamak ve sonradan işinize yarayacak kanıtları kaybetmemektir. İçerik özellikle cinsel nitelikteyse, sizi bir suç işlemiş gibi gösteriyorsa, adınıza sahte hesap açılmışsa veya tehdit amacıyla kullanılıyorsa hızlı hareket etmek daha da önemlidir.
En işe yarayan sıra çoğu durumda şudur: kanıtı sakla → platforma bildir → hesap ve bağlantıları kaydet → gerekiyorsa kolluk/savcılık yoluna başvur → kişisel veri ve kaldırma taleplerini ayrıca değerlendir.
Önce kanıtı kaybetmeden kayıt altına alın
İçeriği gördüğünüz anda yalnızca ekran görüntüsü almakla yetinmeyin. Mümkünse şu bilgileri birlikte saklayın:
- paylaşımın tam bağlantısı,
- hesabın kullanıcı adı ve profil bağlantısı,
- paylaşım tarihi ve görünen saat,
- gönderinin ekran görüntüsü,
- video ise ilgili kısmın ekran kaydı,
- size gönderilmiş tehdit veya şantaj mesajları,
- platforma yaptığınız bildirimlerin tarihleri ve başvuru numaraları.
İçerik kaldırıldıktan sonra URL veya hesap bilgisine ulaşmak zorlaşabilir. Bu nedenle önce kanıt, sonra kaldırma talebi daha güvenli bir sıradır.
Sahte görüntüyü kanıt toplamak için gereksiz yere başka kişilere göndermeyin. Özellikle cinsel içerikli bir görsel söz konusuysa yeni kopyalar üretmek, yayılımı istemeden artırabilir. Güvendiğiniz bir kişiden yardım almanız gerekiyorsa mümkün olduğunca bağlantı ve ekran görüntüsü üzerinden ilerleyin.
Paylaşımın bulunduğu platforma doğrudan bildirim yapın
Instagram, TikTok, X, Facebook, YouTube ve benzeri platformların çoğunda taklit, taciz, mahrem görüntü, izinsiz kişisel içerik veya yanıltıcı/manipüle edilmiş medya için ayrı bildirim yolları bulunur.
Bildirim yaparken yalnızca “bu sahte” yazmak yerine sorunu açık tarif edin:
Görüntüdeki kişi benim. Bu görüntü gerçek değildir; yapay zekâ veya görüntü manipülasyonu ile oluşturulmuştur ve iznim olmadan kimliğim kullanılarak paylaşılmıştır.
Cinsel veya mahrem içerik varsa bunu ayrıca belirtin. Birden fazla paylaşım bulunuyorsa her URL'yi ayrı kaydedin; tek bir gönderinin kaldırılması aynı içeriğin başka hesaplarda kalmasını engellemez.
Görüntü cinsel içerikliyse özel kaldırma araçları da var
18 yaşından büyük bir kişinin çıplak, yarı çıplak veya cinsel nitelikteki görüntüsü izinsiz paylaşılıyorsa StopNCII.org, görüntünün kendisini yüklemeden cihaz üzerinde dijital parmak izi (hash) oluşturabiliyor. StopNCII'nin kendi açıklamasına göre bu sistem, size ait yapay olarak üretilmiş veya deepfake cinsel görüntülerde de kullanılabiliyor. Hash, katılımcı platformların aynı görüntüyü tespit ederek kendi politikaları kapsamında işlem yapmasına yardımcı oluyor.
Görüntü veya video 18 yaşından küçük olduğunuz dönemde çekilmiş çıplak, kısmen çıplak ya da cinsel içerikli bir kayıt ise durum daha hassastır. NCMEC tarafından işletilen Take It Down hizmeti, bu tür görüntülerin yayılımını sınırlamaya yardımcı olmak için benzer biçimde cihaz üzerinde hash oluşturur. Böyle bir içerik cihazınızda zaten yoksa sırf sisteme yüklemek için yeniden indirmeyin veya başkasından size göndermesini istemeyin.
Bu araçlar tüm interneti tek seferde temizleyen sistemler değildir; katılımcı platformlarda yayılımı azaltmaya yardımcı olurlar.
Tehdit, şantaj veya yoğun yayılım varsa yalnız platform bildirimine güvenmeyin
Birisi görüntüyü paylaşmamak karşılığında para, başka fotoğraf, ilişki, buluşma veya herhangi bir davranış talep ediyorsa konu basit bir “sahte içerik” tartışmasının ötesine geçmiştir. Mesajları silmeden saklayın ve güvenliğinizi riske atacak pazarlığa girmeyin.
Emniyet Genel Müdürlüğü, internet veya sosyal medya üzerinden mağdur olunan olaylarda en yakın emniyet birimine veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulabileceğini belirtiyor. Somut olayın hangi suçu oluşturduğu görüntünün içeriğine, nasıl üretildiğine, nasıl paylaşıldığına ve tehdidin niteliğine göre değişebileceği için maddeleri kendiniz kesinleştirmeye çalışmak yerine elinizdeki kanıtlarla başvurmanız daha sağlıklıdır.
Fiziksel güvenliğinize yönelik açık bir tehdit varsa veya olay çevrimdışı takibe, zorlamaya ya da şiddet riskine dönüşmüşse çevrimiçi kaldırma sürecinden önce güvenliğinizi ve gerektiğinde acil yardımı önceliklendirin.
Kişisel veri açısından da başvuru hakkınız olabilir
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, kişilerin kendileriyle ilgili kişisel verilerin hukuka aykırı işlendiğini düşünmeleri hâlinde veri sorumlusuna başvurarak düzeltme, silme veya yok etme gibi taleplerde bulunabileceğini açıklıyor.
Bu yol her deepfake olayında otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz. Ancak görüntünüzü işleyen veya yayımlayan belirlenebilir bir veri sorumlusu varsa, özellikle platforma ya da ilgili kuruluşa yapacağınız yazılı başvuruda:
- hangi içeriğin size ait olduğunu,
- hangi URL'de bulunduğunu,
- neden hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüzü,
- silme/kaldırma talebinizi,
- daha önce yaptığınız platform bildirimlerini
açıkça belirtmek sonradan süreci takip etmeyi kolaylaştırır.
KVKK kapsamındaki Kurul şikâyetinde de önce veri sorumlusuna başvuru şartı bulunduğundan, yaptığınız başvurunun ve teslim edildiğini gösteren kaydın saklanması önemlidir.
“Herkese açıklama yapmalı mıyım?” sorusunun tek cevabı yok
İçerik çok sınırlı bir çevrede kalmışsa geniş bir açıklama yapmak, daha önce görmemiş kişilerin de içeriği aramasına yol açabilir. Buna karşılık görüntü okul topluluğunda, sınıf grubunda veya sizi tanıyan kişiler arasında hızla yayılıyorsa kısa ve tek bir açıklama faydalı olabilir.
Uzun savunmalar yerine şu bilgi çoğu zaman yeterlidir: görüntünün sahte/manipüle edilmiş olduğu, izinsiz üretildiği ve kaldırılması için işlem başlattığınız.
Bir arkadaş grubunda yayılmışsa içerikleri tekrar paylaşmamalarını istemek de önemlidir. “Bakın böyle bir şey yapılmış” diyerek yeniden göndermek iyi niyetli olsa bile yayılımı büyütebilir.
En sık yapılan hata: yalnızca içeriğin silinmesine odaklanmak
Bir gönderinin kaldırılması iyi bir sonuçtur ama tek başına olayın bittiği anlamına gelmeyebilir. Aynı dosya başka hesaplara yüklenmiş olabilir; sahte hesap açık kalabilir veya tehdit mesajları devam edebilir.
Bu nedenle kendiniz için küçük bir olay kaydı oluşturun: ilk gördüğünüz tarih, URL'ler, hesaplar, yaptığınız bildirimler ve aldığınız cevaplar. Sorun devam ederse hangi adımı ne zaman attığınızı yeniden kurmak zorunda kalmazsınız.
Kaynaklar: