Yapay Zeka ile Yazılmış Metin Tespit Edilirse Öğrenci Ne Yapmalı?

Turnitin veya başka bir sistem metninizin yapay zekâ ile yazılmış olabileceğini işaretlediyse, ilk yapmanız gereken şey raporu tek başına kesin bir suçlama veya kanıt gibi kabul etmemektir. Yazım sürecinizi gösteren belgeleri koruyun, dersin yapay zekâ kullanım kuralını kontrol edin ve öğretim elemanına çalışmayı nasıl hazırladığınızı açık biçimde anlatın.

Turnitin de kendi AI Writing Report'unun hata yapabileceğini ve bir öğrenci hakkında olumsuz işlem için tek başına kullanılmaması gerektiğini açıkça söylüyor.

Bununla birlikte “AI tespiti kesin değildir” demek, dersin yapay zekâ kurallarının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Hacettepe Üniversitesi'nin Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası, bir derste ÜYZ kullanımının teşvik edilebileceği gibi kısıtlanabileceğini veya yasaklanabileceğini; öğrencilerin de ilgili ders ve kurumsal yönergelere uyması gerektiğini belirtiyor.

1. Önce hangi metnin neden işaretlendiğini görün

Mümkünse yalnız yüzdeye bakmayın. Raporda hangi bölümlerin AI yazımı olarak işaretlendiğini inceleyin.

Şunları ayırın:

• Metni gerçekten siz mi yazdınız?
• Yapay zekâyı yalnız fikir üretme, dil düzeltme veya çeviri için mi kullandınız?
• AI çıktısını doğrudan veya küçük değişikliklerle metne aldınız mı?
• Ders yönergesi bu kullanım biçimine izin veriyor mu?
• AI kullanımını beyan etmeniz gerekiyordu ancak etmediniz mi?

Asıl değerlendirme bu bağlama göre yapılır.

2. Metni siz yazdıysanız yazım sürecinizi belgeleyin

Metin size aitse ve yanlış işaretlendiğini düşünüyorsanız “ben yazdım” demek yerine süreci gösterebilecek materyalleri saklayın.

Örneğin:

• Google Docs veya Word sürüm geçmişi,
• eski taslak dosyaları,
• araştırma notları,
• kullandığınız makale ve kitaplar,
• kaynakça oluşturma geçmişi,
• danışman veya grup arkadaşlarıyla yapılan ilgili yazışmalar,
• taslak planı ve not kağıtları.

Bunların her biri tek başına kesin kanıt değildir; ancak metnin bir anda ortaya çıkmadığını, aşamalı bir yazım süreci bulunduğunu gösterebilir.

Özellikle sürüm geçmişini sonradan yapay biçimde oluşturmaya çalışmayın. Mevcut kayıtları olduğu gibi korumak daha güvenilir olur.

3. Yapay zekâ kullandıysanız kullanım biçimini saklamayın

Yapay zekâ kullandıysanız önce dersin kuralını kontrol edin. Bazı ödevlerde ÜYZ tamamen yasak olabilir; bazı ödevlerde yalnızca belirli amaçlarla kullanılabilir; bazı derslerde ise kullanımın açıklanması istenebilir.

Hacettepe'nin üniversite düzeyindeki politikası da ÜYZ kullanımının eğitim aktivitesine göre farklı biçimde sınırlandırılabileceğini kabul ediyor. Bu nedenle “Hacettepe'de AI serbest” veya “AI tamamen yasak” şeklinde tek cümlelik genel bir kural çıkarmak doğru değildir.

Kullanımınız izin verilen sınırlar içindeyse:

• hangi aracı kullandığınızı,
• ne amaçla kullandığınızı,
• hangi bölümlerde insan tarafından yeniden değerlendirme yaptığınızı,
• varsa prompt veya işlem kayıtlarını

açık biçimde anlatın.

Kullanımınız dersin kuralıyla çelişiyorsa bunu yeni bir metin oluşturarak gizlemeye çalışmak yerine, öğretim elemanının istediği açıklama veya düzeltme sürecine dürüst biçimde yanıt vermek daha doğru olur.

4. “AI oranını düşürmek” için metni anlamsız biçimde değiştirmeyin

AI detector sonucu yüksek çıktı diye cümleleri yalnız sistemi kandırmak amacıyla eş anlamlı kelimelerle bozmak, metni gereksiz yere karmaşıklaştırmak veya başka bir “humanizer” aracına sokmak güvenli bir çözüm değildir.

Sorulması gereken soru “oranı nasıl düşürürüm?” değil, “Bu çalışma gerçekten benim akademik üretim sürecimi ve dersin kurallarına uygun kullanımımı gösteriyor mu?” olmalıdır.

Turnitin'in güncel açıklamasına göre AI yazım yüzdesi bir karar değil, öğretim elemanının diğer bilgilerle birlikte değerlendirmesi gereken bir göstergedir.

5. Öğretim elemanıyla görüşürken ne söylemeli?

Kısa ve somut ilerleyin:

• Raporun hangi bölümleri işaretlediğini sorun.
• Çalışmayı nasıl hazırladığınızı adım adım açıklayın.
• Taslak ve sürüm geçmişini gösterin.
• AI kullandıysanız kapsamını açıkça belirtin.
• Dersin hangi kuralının uygulandığını sorun.
• Gerekirse metni sözlü olarak açıklamaya hazır olun.

Bir öğrenci kendi yazdığı metindeki temel argümanları, kaynakları ve neden o ifadeleri kullandığını açıklayabiliyorsa bu, değerlendirme görüşmesinde önemli bağlam sağlar.

AI tespiti otomatik olarak intihal midir?

Hayır. AI yazım tespiti ile benzerlik/intihal raporu aynı şey değildir. Turnitin'in AI Writing skoru, benzerlik skorundan ayrı bir göstergedir.

Ancak yapay zekâ kullanımının ders kurallarını ihlal etmesi, kaynak gösterilmeden metin üretilmesi veya öğrencinin kendi çalışması olmayan içeriği kendi üretimi gibi sunması ayrı bir akademik dürüstlük sorunu yaratabilir.

Bu nedenle doğru yaklaşım, yalnız yüzdeye değil ödev yönergesine, kullanım biçimine, öğrencinin yazım sürecine ve eldeki diğer kanıtlara birlikte bakmaktır.

Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi – Eğitim ve Öğretim Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası · Turnitin – Using the AI Writing Report