Öğrenciyken SGK Borcu Çıkarsa Ne Yapılmalı?
Öğrenciyken e-Devlet'te GSS veya SGK borcu göründüğünde önce hangi kayıtların kontrol edilmesi, gelir testi ve öğrenci statüsünün nasıl değerlendirilmesi gerektiği.
Öğrenciyken e-Devlet'te SGK borcu görmek, borcu doğrudan ödemeniz gerektiği anlamına gelmez. Önce borcun hangi dönem ve hangi sigortalılık statüsü nedeniyle oluştuğunu kontrol etmek gerekir.
Üniversite öğrencilerinde en sık karşılaşılan konu Genel Sağlık Sigortasıdır (GSS). Aktif öğrencilik, anne veya baba üzerinden sağlık hakkı, yaş sınırı, işe giriş-çıkış tarihleri veya SGK tescil kaydı arasındaki uyumsuzluklar beklenmedik bir borç görünmesine yol açabilir.
İlk olarak nereden kontrol edilmeli?
e-Devlet'te “Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Borcu Sorgulama” hizmetini açın. Yalnız toplam borca değil, borcun başladığı tarihe de bakın.
Ardından SPAS Müstehaklık Sorgulama ve gerekiyorsa “Genel Sağlık Sigortalısının Bakmakla Yükümlü Olduğu Aile Bireyleri” hizmetleri üzerinden sağlık hakkınızın hangi statüde göründüğünü kontrol edin.
Borcun başladığı tarih genellikle sorunun kaynağını anlamada en yararlı bilgidir. Örneğin:
- üniversiteye kayıt tarihinden önce başlamış olabilir,
- anne veya baba üzerinden sağlık hakkının kesildiği döneme denk gelebilir,
- bir işten ayrıldıktan sonraki dönemde başlamış olabilir,
- öğrencilik kaydının SGK sistemine doğru yansımadığı bir döneme denk gelebilir.
Üniversite öğrencisi anne veya baba üzerinden sağlık hizmeti alabilir mi?
Genel kural olarak sigortalının, sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı olmayan ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almayan çocukları; yükseköğrenim görmeleri halinde 25 yaşını doldurana kadar belirli koşullarla bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamında değerlendirilebilir.
Bu nedenle 25 yaşından küçükseniz ve koşulları sağladığınız halde GSS borcu görünüyorsa, yalnız “öğrenciyim” diyerek beklemek yerine öğrenci statünüzün ve aile üzerinden sağlık hakkınızın SGK kayıtlarında doğru görünüp görünmediğini kontrol edin.
Gerekirse güncel öğrenci belgesiyle sosyal güvenlik merkezine başvurun. Borcun yanlış tescilden kaynaklandığı düşünülüyorsa hangi dönemin düzeltilmesini istediğinizi açıkça belirtmek işlemi kolaylaştırır.
Gelir testi ne zaman devreye girer?
Herhangi bir sosyal güvencesi bulunmadığı için GSS kapsamına alınan Türk vatandaşları, prim ödeme güçlerinin olmadığını düşünüyorsa gelir testi yaptırabilir.
Gelir testi başvurusu, kişinin Adres Kayıt Sistemi'ndeki ikamet yerinde bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapılır.
SGK, gelir testine başvuru için genel bir son tarih olmadığını; ancak GSS tescil bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde gelir testine başvurulması halinde, koşullar sağlanıyorsa primlerin tescil başlangıcından itibaren devlet tarafından karşılanabilmesinin mümkün olduğunu belirtiyor. Daha geç başvurulması geçmiş borcun tamamını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle borç yeni fark edildiyse tebligat tarihi de önemlidir.
Çalışmaya başladıysam eski GSS borcu silinir mi?
Bir işe girip 4/a kapsamında sigortalı olmanız, çalışma başladıktan sonraki sağlık sigortası statünüzü değiştirebilir; fakat daha önce oluşmuş GSS borcunu otomatik olarak geçersiz hale getirmez.
Eski borcun doğru olup olmadığı, o dönemde hangi statüde olmanız gerektiğine göre ayrı değerlendirilir. Örneğin borcun çıktığı dönemde anne-baba üzerinden sağlık hakkınız varsa veya öğrencilik kaydınızın işlenmesinde hata bulunuyorsa kayıt düzeltmesi gündeme gelebilir.
En güvenli işlem sırası
- e-Devlet'ten GSS borcunun başlangıç ve dönem bilgilerini kontrol edin.
- SPAS üzerinden sağlık hakkınızın hangi statüde göründüğüne bakın.
- Yaşınız, aktif öğrencilik durumunuz ve anne/baba üzerinden sağlık hakkınızı karşılaştırın.
- Kayıt hatası ihtimali varsa öğrenci belgesi ve ilgili belgelerle SGK'ya başvurun.
- Sosyal güvenceniz yoksa ve ödeme gücünüz sınırlıysa gelir testi koşullarını kontrol edin.
- Borcun neden oluştuğu netleşmeden yalnız toplam tutara bakarak ödeme yapmayın.
Yabancı uyruklu öğrencilerin GSS işlemleri farklı kurallara tabidir ve e-Devlet'te bu grup için ayrıca “Yabancı Uyruklu Öğrencilerin GSS Başvurusu ve Takibi” hizmeti bulunmaktadır. Bu nedenle yabancı öğrenciyseniz Türk vatandaşlarına yönelik aile üzerinden sağlık hakkı ve gelir testi açıklamalarını doğrudan kendi durumunuza uygulamayın.
Kaynaklar: SGK – Gelir Testi · e-Devlet – GSS Tescil ve Prim Borcu Sorgulama