Bilgi Edinme Başvurusu ile Dilekçe Arasındaki Fark Nedir?
Bilgi edinme başvurusu ile dilekçenin hangi amaçla kullanıldığını, cevap sürelerini ve üniversitede hangi durumda hangisini seçmeniz gerektiğini öğrenin.
En basit ayrım şu: mevcut bir bilgi veya belgeyi istiyorsanız bilgi edinme başvurusu; idarenin bir işlem yapmasını, bir sorunu çözmesini veya şikâyetinizi değerlendirmesini istiyorsanız çoğu durumda dilekçe daha uygundur.
İki başvuru türü birbirine benzese de hukuki dayanakları ve temel amaçları farklıdır. Bilgi edinme hakkı 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, dilekçe hakkı ise 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun üzerinden yürür.
Bilgi edinme başvurusu ne için kullanılır?
4982 sayılı Kanun, kamu kurumlarının elinde bulunan bilgi ve belgelere erişimi düzenler.
Örneğin bir üniversiteye şu tür talepler yöneltiyorsanız bilgi edinme başvurusu daha uygun olabilir:
- belirli bir kurul kararının örneğini istemek,
- hakkınızda tesis edilmiş bir işleme dayanak olan mevcut belgeyi sormak,
- belirli yıllara ilişkin mevcut istatistik veya kayıtları talep etmek,
- kurumun elindeki bir yazı, karar, rapor veya başka bir belgeye erişmek.
Burada kritik kelime mevcut. Bilgi edinme başvurusu, kuruma sizin için yeni bir analiz, değerlendirme veya özel çalışma üretme yükümlülüğü veren sınırsız bir soru-cevap mekanizması değildir.
“Bu karar hangi belgeye dayanıyor, ilgili kararın bir örneğini istiyorum” bilgi edinmeye daha yakındır.
Dilekçe ne için kullanılır?
3071 sayılı Kanun, kişilerin kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetlerini yetkili makamlara yazılı olarak iletmesini düzenler.
Üniversite bağlamında örneğin:
- yanlış kaydın düzeltilmesini istemek,
- bir işlemin yeniden incelenmesini talep etmek,
- yaşadığınız idari problemi bildirmek,
- belirli bir konuda işlem yapılmasını istemek,
- bir uygulama hakkında şikâyette bulunmak
dilekçe mantığına daha yakındır.
“Transkriptimdeki yanlış bilginin düzeltilmesini istiyorum” bir belge istemekten çok idarenin işlem yapmasını istediğiniz için dilekçedir.
Aynı olayda ikisi birden gerekebilir mi?
Evet. Bazen önce ne olduğunu anlamak için belgeye ihtiyacınız vardır, sonra bu belgeye dayanarak işlem talep edersiniz.
Örneğin notunuza ilişkin bir kurul kararı bulunduğunu düşünüyorsunuz:
- Önce bilgi edinme yoluyla mevcut karar veya dayanak belgesini talep edebilirsiniz.
- Belgeyi gördükten sonra düzeltme, yeniden değerlendirme veya başka bir idari işlem istiyorsanız bunu ilgili başvuru/dilekçe yolu üzerinden yapabilirsiniz.
Bu iki aşamayı tek başvuruda karıştırmak, idarenin talebinizi yanlış sınıflandırmasına yol açabilir. Başvurunun ilk cümlesinde ne istediğinizi somut yazmak bu nedenle önemlidir.
Cevap süreleri aynı mı?
Hayır.
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na göre kurum ve kuruluşlar istenen bilgi veya belgeye erişimi kural olarak 15 iş günü içinde sağlar. Bilginin başka bir birimden sağlanması, başka kurumun görüşünün gerekmesi veya başvurunun birden fazla kurumu ilgilendirmesi gibi durumlarda süre 30 iş gününe çıkabilir; uzatma gerekçesinin ilk 15 iş günü dolmadan bildirilmesi gerekir.
3071 sayılı Kanuna göre ise yetkili makamlara yapılan dilek ve şikâyet başvurularının sonucu veya işlem devam ediyorsa sürecin durumu hakkında en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verilmesi gerekir.
Dolayısıyla “ikisinin de cevap süresi 30 gündür” demek doğru değildir.
Hangisini seçmeliyim?
Kendinize şu soruyu sorun:
Kurumdan elindeki bir şeyi mi istiyorum, yoksa bir şey yapmasını mı istiyorum?
- “Şu kararın kopyasını gönderin.” → bilgi edinme
- “Şu yanlış kaydı düzeltin.” → dilekçe
- “Hakkımda hangi tarihte hangi karar alınmış?” → mevcut kayda erişim yönü ağır basıyorsa bilgi edinme
- “Bu karara itiraz ediyor ve yeniden değerlendirilmesini istiyorum.” → ilgili itiraz/dilekçe yolu
Bazı üniversite işlemlerinin ayrıca özel başvuru, itiraz veya form prosedürü olabilir. Böyle bir özel yol varsa genel dilekçe veya bilgi edinme başvurusu, o özel sürenin ve usulün yerine geçmeyebilir. Özellikle nota itiraz, disiplin kararı, yatay geçiş veya öğrenci işlemleri gibi süreli süreçlerde ilgili mevzuatı ayrıca kontrol etmek gerekir.
Kaynaklar:
T.C. Dışişleri Bakanlığı – 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri – TBMM