Üniversitede Laboratuvar Dersi Nasıl İşlenir?

Üniversitede laboratuvar dersi, teoride öğrenilen bilgiyi deney, ölçüm, gözlem veya uygulamayla kullanmaya odaklanan derstir. Ancak her laboratuvar dersi aynı şekilde işlemez: deney sırası, grup düzeni, rapor teslimi, kısa sınavlar, güvenlik kuralları ve notlandırma dersin bölümüne ve sorumlu öğretim elemanına göre değişebilir.

Bu yüzden ilk haftada açıklanan ders izlencesi ve laboratuvar kuralları, dönem boyunca takip etmeniz gereken ana belgedir.

Bir laboratuvar dersinde genellikle ne yapılır?

Tipik bir laboratuvar haftası şu akışın birkaçını içerebilir:

1. Deney öncesi hazırlık: Deney föyü, teori veya güvenlik kuralları önceden okunur.
2. Kısa sınav veya sözlü kontrol: Bazı derslerde deneye hazır gelip gelmediğiniz kontrol edilir.
3. Deneyin kurulması ve uygulanması: Bireysel veya grup halinde ölçüm, devre kurma, numune hazırlama ya da gözlem yapılabilir.
4. Verilerin kaydedilmesi: Sonuçlar, ölçüm değerleri ve gözlemler düzenli şekilde tutulur.
5. Rapor veya değerlendirme: Deneyin sonucu rapor, çalışma kâğıdı, sözlü sınav ya da başka bir değerlendirmeyle tamamlanabilir.

Bunlar laboratuvar derslerinde sık görülen uygulamalardır; her dersin hepsini kullanması gerekmez.

Laboratuvar raporu her derste zorunlu mu?

Hayır. Rapor çok yaygın olsa da her laboratuvar dersinin değerlendirme sistemi farklı olabilir.

Örneğin Hacettepe'deki FİZ-201 Dalgalar Laboratuvarı için yayımlanan bir ders duyurusunda öğrencilerden yapılan deneyin raporunu bir sonraki laboratuvar oturumunda teslim etmeleri istenmiş ve rapor notuna dönem sonu değerlendirmesinde ayrı bir ağırlık verilmiştir. Buna karşılık başka bir laboratuvar dersinde rapor yerine kısa sınav, proje, sözlü değerlendirme veya uygulama performansı öne çıkabilir.

Bu nedenle “laboratuvar dersi = her hafta aynı formatta rapor” şeklinde düşünmek doğru değildir.

Laboratuvar dersinde devam önemli mi?

Evet. Uygulamalı derslerde devam, teorik derslerden daha sıkı takip edilebilir.

Hacettepe Üniversitesi'nin yürürlükteki ön lisans ve lisans yönetmeliğine göre derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Yönetmelik kapsamındaki öğrenciler için uygulama saatlerinin %20'sinden fazlasına katılmayan öğrenci genel ve bütünleme sınavına alınmaz. Teorik saatler için sınır %30'dur.

Laboratuvar dersi bir uygulama saati olarak yürütülüyorsa bu ayrım özellikle önemlidir. Ayrıca dersin kendi işleyiş kuralları, hangi deneylerin telafi edilebileceğini veya belirli bir deneye katılmamanın sonucunu ayrıca düzenleyebilir.

Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi ve Yabancı Diller Yüksekokulu hazırlık birimleri Hacettepe'nin bu ön lisans-lisans yönetmeliğinin kapsamı dışında olduğundan, bu birimlerde kendi düzenlemeleri esas alınır.

Laboratuvar dersinin notu nasıl hesaplanır?

Tek bir üniversite-geneli laboratuvar not formülü yoktur. Notunuz şu bileşenlerden biri veya birkaçıyla oluşabilir:

• deney performansı,
• laboratuvar raporu,
• kısa sınav,
• sözlü sınav,
• ara sınav,
• proje,
• final sınavı.

Hacettepe yönetmeliğine göre yarıyıl içi çalışmalar arasında uygulamalı çalışmalar da başarı notuna katılabilir ve dersin değerlendirme planı yarıyıl başında öğrencilere duyurulur. Genel sınavın ders başarı notuna etkisi ise yönetmelik kapsamındaki derslerde en az %40, en çok %60 olabilir.

Bu nedenle dönem başında sadece “final yüzde kaç?” sorusuna değil, rapor, deney, quiz ve uygulamaların toplam ağırlığına da bakmak gerekir.

İlk laboratuvar dersine giderken neyi kontrol etmelisiniz?

Dersin ilk uygulamasından önce şu bilgileri bulmanız işinizi kolaylaştırır:

• laboratuvarın yeri ve şubeniz,
• deney takvimi,
• gerekli ön hazırlık veya föy,
• koruyucu ekipman gerekip gerekmediği,
• rapor formatı ve teslim zamanı,
• devamsızlık ve telafi kuralı,
• değerlendirme yüzdeleri.

Laboratuvar oturumları haftalık programda uzun bloklar oluşturabiliyorsa, teorik ve uygulamalı saatleri gerekli.tr program planlayıcısında aynı haftalık görünümde bir araya getirerek ders yükünüzü kayıt öncesinde daha rahat kontrol edebilirsiniz.

Kaynaklar:

• Hacettepe Üniversitesi ÖİDB – Mevzuat
• Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği – FİZ-201 Laboratuvarı İşleyiş Duyurusu