Yanlışlıkla Yasak Materyal Getirdim, Tutanak Tutulursa Ne Olur?
Hacettepe sınavında yasak materyal nedeniyle tutanak tutulursa sınav ve disiplin sürecinde neler olabileceğini, kopya teşebbüsüyle farkını öğrenin.
Sınavda yasak bir materyalin üzerinizde veya oturduğunuz yerde bulunması halinde gözetmen tutanak tutabilir. Ancak tutanak tutulması, tek başına “kesin disiplin cezası aldınız” anlamına gelmez. Tutanak olayın nasıl gerçekleştiğini belgeleyen delildir; sonrasında olayın niteliğine göre akademik işlem ve/veya disiplin soruşturması gündeme gelebilir.
Burada belirleyici olan yalnız “materyali kullandınız mı?” sorusu değildir. İlgili fakülte veya bölümün sınav kuralları, materyalin nerede bulunduğu, sınav başlamadan önce teslim edilip edilmediği, erişilebilir olup olmadığı ve olayın kopyaya teşebbüs olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği önemlidir.
“Yanlışlıkla getirdim” demek tutanağı engeller mi?
Her zaman değil. Bazı Hacettepe birimlerinin sınav kuralları, cep telefonu, akıllı saat, kulaklık, ders notu veya benzeri materyallerin sınav sırasında öğrencinin yakınında bulunmasını açıkça yasaklıyor ve bunların sınavdan önce gözetmenin gösterdiği yere bırakılmasını istiyor.
Örneğin İstatistik Bölümünün yayımladığı sınav kurallarında, sınav esnasında sıra üzerinde, altında veya kitap gözlerinde kitap, doküman ve elektronik cihaz bulundurulmasının yasak olduğu; bu materyallerin sınavdan önce belirtilen yere bırakılması gerektiği yazıyor. Kurala aykırı durumların tutanakla belgelenebileceği de ayrıca belirtiliyor.
Bu nedenle “kullanmadım” önemli bir açıklama olabilir, fakat yasak materyali sınav alanında erişilebilir biçimde bulundurmuş olmanızın hiçbir sonucu olmayacağını garanti etmez.
Tutanaktan sonra ne olabilir?
Olası süreç kabaca şöyledir:
- Gözetmen olayın tarihini, yerini ve ne olduğunu tutanakla kaydeder.
- Materyal veya olayla ilgili başka deliller varsa bunlar ilgili akademik birime iletilebilir.
- Olay yalnız sınav düzeni açısından değerlendirilebilir veya disiplin soruşturmasına konu olabilir.
- Disiplin soruşturması açılırsa öğrencinin savunması alınır ve olayın hangi fiile karşılık geldiği değerlendirilir.
- Karar, yalnız tutanağın varlığına değil dosyadaki olay ve delillerin bütününe göre verilir.
Hacettepe'nin Hukuk Müşavirliği rehberi de öğrenci hakkında yalnızca savunma alınıp doğrudan ceza verilemeyeceğini; disiplin suçu şüphesinde usulüne uygun soruşturma yürütülmesi gerektiğini açıklıyor.
Kopyaya teşebbüs ile kopya çekmek aynı şey değil
Güncel disiplin hükümleri 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 54. maddesinde yer alıyor.
Kanunda:
- sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek kınama cezasını gerektiren fiiller arasında,
- sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek ise bir yarıyıl uzaklaştırma cezasını gerektiren fiiller arasında
sayılıyor.
Bu ayrım, yasak materyal bulunduğunda neden olayın somut şartlarının önemli olduğunu gösterir. Her yasak eşya otomatik olarak “kopya çekildi” sonucuna götürmez; fakat materyalin niteliği ve sınav kuralları nedeniyle “teşebbüs” değerlendirmesi gündeme gelebilir.
Sınav notu da ayrıca etkilenebilir mi?
Evet, mümkün. Disiplin cezası ile sınavın akademik sonucu aynı şey değildir. Bazı fakülte ve bölümlerin kendi sınav düzenlemelerinde kopya veya belirli kural ihlalleri için sınavın geçersiz sayılması, kâğıdın alınması ya da özel bir not uygulanması gibi hükümler bulunabilir.
Bu yüzden başka bir fakültenin sınav kuralını kendi dersinize otomatik uygulamamak gerekir. Tutanak tutulduysa dersin bağlı olduğu fakülte/bölümün güncel sınav yönergesini ayrıca kontrol edin.
Tutanak tutulduysa ne yapmalısınız?
Öncelikle olayın ayrıntılarını henüz tazeyken kendiniz için yazın: materyal neydi, nerede bulundu, sınav başlamış mıydı, kullandınız mı, gözetmene önceden bildirdiniz mi ve tutanakta ne yazıyordu?
Disiplin soruşturması açılırsa savunmanızda “yanlışlıkla getirdim” demekle yetinmek yerine olayın somut akışını açıkça anlatmanız daha anlamlıdır. Varsa lehinize olan bilgileri ve delilleri de belirtin.
En güvenli yöntem ise sınav başlamadan önce çantanızı ve ceplerinizi kontrol etmek; izin verilmeyen materyal varsa gözetmene kendiniz bildirip belirtilen yere bırakmaktır.
Kaynaklar:
Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümü – Sınav Kuralları
Hacettepe Üniversitesi – Kanun ve Yönetmelikler
Hacettepe Üniversitesi Hukuk Müşavirliği – Soruşturma Rehberi