Seçmeli Ders Nedir?
Seçmeli dersin ne olduğunu, neden adı seçmeli olsa da belirli sayıda alınmasının zorunlu olabildiğini, alan içi ve alan dışı seçmeli farkını öğrenin.
Seçmeli Ders Nedir?
Seçmeli ders, öğrencinin müfredatta kendisine sunulan belirli dersler veya ders grupları arasından seçim yaparak aldığı derstir. Zorunlu dersten temel farkı, hangi dersi alacağınızı belirli ölçüde sizin seçebilmenizdir.
Buradaki en sık karıştırılan nokta şudur: Bir dersin seçmeli olması, o ders grubundan hiç ders almamanın da serbest olduğu anlamına gelmez. Programınız mezuniyet için örneğin belirli sayıda veya belirli AKTS miktarında seçmeli ders tamamlamanızı istiyorsa, seçim size aittir ama gerekli seçmeli ders yükünü tamamlamak zorunludur.
Zorunlu ders ile seçmeli ders arasındaki fark
Zorunlu derste hangi dersi alacağınız müfredat tarafından belirlenir. Seçmeli derste ise genellikle bir havuzdan seçim yaparsınız.
Örneğin bölümünüz üçüncü sınıfta 6 AKTS seçmeli ders tamamlamanızı istiyor ve o dönem dört farklı ders açılıyorsa, programın izin verdiği seçenekler arasından size uygun olan dersleri seçebilirsiniz. Ancak mezuniyet için gereken 6 AKTS'yi tamamlamanız yine gerekir.
Bu nedenle seçmeli dersleri iki ayrı soruyla düşünmek daha doğru olur:
- Kaç seçmeli ders veya kaç AKTS tamamlamam gerekiyor?
- Bu yükü hangi derslerle tamamlayabilirim?
İlk sorunun cevabını programın müfredatı belirler; ikinci soruda ise öğrencinin seçimi devreye girer.
Alan içi ve alan dışı seçmeli ders nedir?
Üniversiteye ve programa göre isimlendirme değişebilse de seçmeli dersler sıkça şu şekilde ayrılır:
- Alan içi / bölüm içi seçmeli: Kayıtlı olduğunuz bölümün uzmanlık alanına daha yakın derslerdir.
- Alan dışı / bölüm dışı seçmeli: Başka bölüm veya alanlardan alınmasına izin verilen derslerdir.
- Üniversite seçmeli: Üniversitenin farklı bölümlerindeki öğrencilere ortak bir havuzdan sunulan dersler olabilir.
Her üniversite bu grupları aynı biçimde kullanmaz. Bu yüzden yalnız ders adında “seçmeli” yazmasına bakmak yerine kendi müfredatınızdaki ders grubunu ve mezuniyet koşulunu kontrol etmek gerekir.
Hacettepe Üniversitesi'nin ilgili yönetmelik metninde de seçmeli dersler öğrencinin önerilenler arasından seçerek alabildiği dersler olarak tanımlanır; alan içi ve alan dışı seçmeli ayrımı ayrıca yapılır. Hacettepe'deki SEC kodlu üniversite seçmeli dersleri ise ayrı bir havuzdur ve kendi uygulama kuralları vardır.
Seçmeli ders seçerken neye bakılmalı?
“Kolay ders” aramak tek ölçüt olmamalı. Dersin size uygun olup olmadığını anlamak için şu dört noktaya bakmak daha faydalıdır:
- dersin içeriği ve öğrenme çıktıları,
- haftalık ders saati ve diğer derslerle çakışması,
- ön koşul veya kontenjan bulunup bulunmadığı,
- mezuniyet planınızda hangi seçmeli grubunu karşıladığı.
Özellikle bölüm içi seçmeliler, ileride yönelmek istediğiniz alanı şekillendirmek için kullanılabilir. Örneğin veri analizi, finans, yazılım, optimizasyon veya akademik çalışma gibi farklı yönelimler sunan bir bölümde seçmeli dersleri birbirinden bağımsız seçimler yerine küçük bir uzmanlaşma paketi gibi düşünmek daha anlamlı olabilir.
Ders ve şubeleri seçmeden önce haftalık yükünüzün nasıl görüneceğini kontrol etmek istiyorsanız, gerekli.tr Ders Programı üzerinde farklı ders kombinasyonlarını yan yana deneyerek programınızı daha rahat karşılaştırabilirsiniz.
Seçmeli dersten kalırsam aynı dersi tekrar almak zorunda mıyım?
Bunun tek bir Türkiye geneli cevabı yoktur. Bazı üniversitelerde başarısız olunan seçmeli dersin yerine aynı gruptan başka bir seçmeli ders alınmasına izin verilir; bazı programlarda ise dersin veya grubun niteliğine göre farklı kurallar uygulanabilir.
Bu nedenle başarısız olduğunuz seçmeli dersi değiştirmeden önce üniversitenizin eğitim-öğretim yönetmeliğini ve bölümünüzün müfredat kurallarını kontrol edin. Hacettepe'de de seçmeli derslerden vazgeçme ve yerine başka ders alma konusu yönetmelik hükümlerine bağlıdır.
Kısacası, seçmeli ders “almak zorunda olmadığınız ders” değil, çoğu durumda “gerekli seçmeli yükü hangi dersle tamamlayacağınıza karar verebildiğiniz ders” anlamına gelir.
Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi – Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği, Hacettepe Üniversitesi Seçmeli Dersler Koordinatörlüğü – Öğrenci