Hacettepe Zorunlu Ders ile Seçmeli Ders Arasındaki Fark

Hacettepe'de zorunlu ders, öğrencinin kendi öğretim programında yer alan ve mezun olabilmesi için alıp başarması gereken derstir. Seçmeli ders ise programın izin verdiği seçenekler arasından öğrencinin seçerek aldığı derstir.

Buradaki en önemli ayrım şudur: "seçmeli" ders, "istersem hiç almam" anlamına gelmez. Mezuniyet için programınızın öngördüğü zorunlu ve seçmeli kredi miktarlarını ayrı ayrı tamamlamanız gerekir; seçme hakkınız çoğunlukla hangi seçmeli dersi alacağınız üzerindedir.

	Zorunlu ders	Seçmeli ders
Dersi seçme özgürlüğü	Belirli ders program tarafından tanımlanır	Önerilen seçenekler arasından seçim yapılır
Mezuniyet açısından	Alınması ve başarılması gerekir	Programın istediği seçmeli kredi/ders yükü tamamlanmalıdır
Başarısız olunca	Ders açıldığı ilk yarıyılda tekrar alınması gerekir	Tekrar alınabilir; yönetmelikte belirlenen koşullarla dersten vazgeçme hakkı da vardır
Türleri	Zorunlu ve ortak zorunlu dersler bulunabilir	Alan içi ve alan dışı seçmeli olarak ayrılabilir

Alan içi ve alan dışı seçmeli ders ne demek?

Hacettepe'nin güncel yönetmeliğine göre seçmeli dersler iki gruba ayrılır:

Alan içi seçmeli dersler, kayıtlı olduğunuz öğretim programında yer alan ve programın önerdiği belirli dersler veya ders grupları arasından seçtiğiniz derslerdir.

Alan dışı seçmeli dersler ise kendi öğretim programınızda yer almayan, farklı akademik birimler tarafından açılmış derslerdir.

Her programın ne kadar alan içi veya alan dışı seçmeli istediği aynı olmak zorunda değildir. Bu nedenle yalnız ders adının "seçmeli" görünmesine değil, kendi müfredatınızda hangi seçmeli grubunu tamamlamanız gerektiğine bakmanız gerekir.

Ortak zorunlu dersler de var

Yönetmelikte zorunlu derslerden ayrı olarak ortak zorunlu ders kavramı da bulunur. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk Dili ve yabancı dil hazırlık sınıfı olmayan programlardaki yabancı dil dersleri bu grupta sayılır; Senato başka ortak zorunlu dersler de belirleyebilir.

Dolayısıyla bir ders bölümünüze özgü olmasa bile programınızda ortak zorunlu statüsünde bulunabilir.

Seçmeli dersten kalırsanız ne olur?

Güncel Hacettepe yönetmeliğinde başarısız olunan zorunlu dersin, yarıyıl kaydı yapılması halinde açıldığı ilk yarıyılda tekrar edilmesi ve mezuniyete kadar başarılması gerekir.

Başarısız olunan seçmeli ders ise açıldığı herhangi bir yarıyılda tekrar edilebilir. Öğrenci o dersi yeniden almak istemezse yönetmelikteki koşullarla dersten vazgeçme hakkını kullanabilir. Bu şekilde öğrenim süresince en fazla üç seçmeli dersten vazgeçilebilir ve vazgeçilen ders transkriptte görünmeye devam eder.

Bu hak, programınızdaki seçmeli kredi yükünü ortadan kaldırmaz. Mezuniyet için gerekli seçmeli krediyi yine uygun derslerle tamamlamanız gerekir.

Ders kaydında da zorunlu derslerin önceliği vardır. Hacettepe yönetmeliğindeki ilerleme kuralına göre bir yarıyılda tanımlanan zorunlu veya seçmeli bir dersi alabilmek için, önceki yarıyıllarda açılmış olup başarısız olduğunuz veya hiç almadığınız zorunlu derslerin öncelikle alınması gerekir.

Bir dersin zorunlu mu seçmeli mi olduğunu nereden anlarsınız?

En doğru yer kendi programınızın güncel müfredatı ve Hacettepe Bologna AKTS Bilgi Paketi / Ders Kataloğu'dur. Ders listelerinde derslerin zorunlu veya seçmeli statüsü gösterilir; ayrıca dönem ve toplam AKTS yapısını da görebilirsiniz.

Aynı ders bir programda zorunlu, başka bir programda seçmeli olabilir. Bu yüzden başka bölümdeki bir öğrencinin ders statüsüne bakarak kendi müfredatınız hakkında karar vermeyin.

Seçmeli alternatiflerinizi belirledikten sonra ders ve şubeleri gerekli.tr üzerinde haftalık görünümde yan yana getirerek seçenekleri karşılaştırabilir; ardından resmî ders kaydınızı BİLSİS'te kendi müfredat ve danışmanlık sürecinize göre tamamlayabilirsiniz.

Not: Hacettepe'nin 30 Temmuz 2025 tarihli genel ön lisans ve lisans yönetmeliği; Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi ve Yabancı Diller Yüksekokulunun hazırlık birimlerini kapsam dışında bırakır. Bu birimlerde ilgili özel mevzuat kontrol edilmelidir.

Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi ÖİDB – Mevzuat · Hacettepe Üniversitesi Bologna AKTS Bilgi Paketi / Ders Kataloğu