Kurumsal Erişimle İndirdiğim Makaleleri Mezun Olduktan Sonra Kullanabilir miyim?
Hacettepe kurumsal erişimiyle indirdiğiniz makalelerin mezuniyet sonrası kullanımı ile yeni veri tabanı erişimi arasındaki farkı öğrenin.
Mezuniyet sonrası kurumsal veri tabanına erişim ile öğrenciyken yasal biçimde indirdiğiniz bir makalenin bilgisayarınızda bulunması aynı şey değildir.
Hacettepe Kütüphaneleri, kampüs dışı elektronik kaynak erişimini yalnız Hacettepe Üniversitesi mensuplarına açıyor. Mezun olduktan sonra mensup statünüz ve buna bağlı erişiminiz sona ererse, eski öğrenci hesabınızla yeni makale indirmeye devam edebileceğiniz varsayılmamalı.
Buna karşılık Hacettepe'nin yayımladığı kurallarda, öğrenciyken lisans koşullarına uygun şekilde tekil olarak indirilmiş her makalenin mezuniyet anında otomatik olarak silinmesi gerektiğini söyleyen genel bir hüküm bulunmuyor. Daha önce indirdiğiniz dosyanın sonradan hangi kapsamda kullanılabileceği, ilgili veri tabanı/yayınevi lisansına ve telif kurallarına bağlıdır.
Mezuniyet sonrası ne değişiyor?
Hacettepe Kütüphaneleri kampüs dışı erişim sayfasında elektronik kaynaklara uzaktan erişimin yalnız HÜ mensuplarına açık olduğunu belirtiyor.
Kurum dışı kullanıcılar ise kütüphane içinde bazı elektronik kaynaklardan yararlanabiliyor; bu kullanım da lisans anlaşmaları ve IP sınırlamaları çerçevesinde gerçekleşiyor.
Dolayısıyla mezuniyet sonrası ilk kontrol etmeniz gereken şey şudur:
“Elimdeki eski PDF'yi okuyabilir miyim?” ile “Hacettepe aboneliğini kullanarak yeni PDF indirebilir miyim?” aynı soru değildir.
İkinci işlem için aktif kurumsal yetkilendirme gerekir.
İndirdiğim PDF'yi kişisel araştırmamda kullanabilir miyim?
Hacettepe'nin elektronik kaynak uyarılarında özellikle şu kullanımlar yasaklanıyor:
- elektronik kaynakları ticari amaçla kullanmak veya satmak,
- veri tabanı içeriğini dağıtmak,
- sistematik ve toplu indirme/kopyalama yapmak,
- içerikleri veya erişim şifrelerini HÜ mensubu olmayan üçüncü kişilerle paylaşmak.
Bu kurallar, tek tek makalelerin kişisel akademik çalışma amacıyla kullanılmasının toplu indirme ve dağıtımdan farklı olduğunu gösteriyor. Ancak üniversitenin kamuya açık sayfalarında bütün veri tabanları için geçerli “mezun olduktan sonra daha önce indirdiğiniz her dosyayı süresiz kullanabilirsiniz” şeklinde tek bir lisans hükmü de bulunmuyor.
Bu yüzden güvenli yaklaşım şudur: Kişisel okuma, not alma ve araştırma için elinizdeki yasal kopyayı kullanırken dosyayı yeniden dağıtmayın; özel bir veri tabanının lisansında daha dar bir şart varsa o şart geçerlidir.
Arkadaşıma PDF'yi gönderebilir miyim?
Hacettepe'nin elektronik kaynak kullanım uyarısı, veri tabanı içeriklerinin HÜ mensubu olmayan üçüncü kişilerle paylaşılmasını yasaklıyor. Bu nedenle “ben öğrenciyken indirmiştim” gerekçesi, dosyayı sonradan topluca paylaşmak veya dağıtmak için otomatik izin anlamına gelmez.
Makaleyi başka birine ulaştırmanız gerekiyorsa daha güvenli seçenekler şunlardır:
- makalenin DOI veya yayınevi bağlantısını paylaşmak,
- açık erişim sürümü varsa onu kullanmak,
- yazarın kurumsal arşivde yayımladığı sürümü bulmak,
- karşı tarafın kendi kurumunun kütüphane erişimini kullanmasını istemek.
Mezunken Hacettepe Kütüphanesinde elektronik kaynak kullanabilir miyim?
Hacettepe'nin kurum dışı kullanıcı sayfasına göre kurum dışı kullanıcılar kütüphane içinde basılı ve elektronik kaynaklardan yararlanabiliyor. Elektronik kaynak kullanımı ise lisans anlaşmaları ve güvenlik gerekçeleriyle IP sınırlı; hangi içeriğin ne ölçüde kullanılabileceği ilgili lisans kurallarına bağlı.
Bu nedenle uzaktan erişimin kapanması, “artık hiçbir şekilde elektronik kaynağa bakamazsınız” anlamına gelmeyebilir. Fakat kampüs içindeki kurum dışı kullanım ile aktif öğrenci/personel uzaktan erişimi aynı yetki değildir.
Kaynaklar:
Hacettepe Üniversitesi Kütüphaneleri – Kampüs Dışı Erişim
Hacettepe Üniversitesi Kütüphaneleri – Kurum Dışı Kullanıcılar
Hacettepe Üniversitesi Kütüphaneleri – Elektronik Kaynak Kullanım Uyarıları