Hacettepe Ders Muafiyeti ile Ders Saydırma Aynı Şey mi?
Hacettepe'de ders muafiyeti ve ders saydırma kavramlarının farkını, hangi durumda hangi işlemin gündeme geldiğini ve yeni öğrencilerin neye dikkat etmesi gerektiğini açıklıyoruz.
Tam olarak aynı şey değil, fakat Hacettepe'de bu iki ifade özellikle daha önce başka bir üniversitede ders almış öğrenciler için aynı sürecin farklı taraflarını anlatabildiğinden sık sık birbirinin yerine kullanılıyor.
En pratik ayrım şu:
- Ders saydırma, daha önce aldığınız bir dersin Hacettepe'deki bir derse akademik olarak tanınmasını istemenizdir.
- Ders muafiyeti, belirli bir dersi tekrar almak zorunda kalmamanız sonucudur.
Bu nedenle daha önce aldığınız bir ders Hacettepe'deki dersle eşdeğer kabul edilirse, yaptığınız işlem günlük dilde “ders saydırma”, ortaya çıkan sonuç ise “o dersten muaf olma” şeklinde düşünülebilir.
Neden iki farklı ifade kullanılıyor?
Hacettepe'nin güncel mevzuatında iki kavram da ayrı başlıklarda karşınıza çıkabiliyor. Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 10. maddesi, üniversiteye yeni kayıt yaptıran veya yatay geçiş, DGS gibi yollarla gelen öğrencilerin daha önce başarılı oldukları derslerden muafiyet başvurusu yapmasını düzenliyor.
Bunun yanında üniversitenin ayrıca Ders Saydırma, Not ve Kredi Transferine Yönelik Akademik Tanınma Yönergesi bulunuyor. Bu yönerge, bir dersin başka bir ders yerine tanınıp tanınamayacağına ilişkin akademik değerlendirme çerçevesini düzenliyor.
Yani Hacettepe'nin kendi terminolojisinde de “muafiyet” ile “ders saydırma” tamamen tek bir kelimeye indirgenmiş değil.
Her muafiyet ders saydırma yoluyla mı olur?
Hayır. Bu ayrımı anlamanın en kolay yolu muafiyet sınavlarıdır.
Hacettepe bazı dersler için muafiyet sınavı düzenleyebiliyor. Örneğin yeni öğrenciler için ortak zorunlu yabancı dil dersleri ve BEB 650 gibi derslerde muafiyet sınavları ilan edilebiliyor. Öğrenci daha önce başka bir üniversitede eşdeğer ders almamış olsa bile sınavda gerekli koşulu sağlarsa dersten muaf olabilir.
Bu durumda sonuç yine muafiyettir, ancak ortada başka üniversiteden getirilen bir dersi saydırma işlemi yoktur.
Bu yüzden “muafiyet = ders saydırma” şeklinde kesin bir eşitlik kurmak doğru değildir.
Daha önce başka üniversitede ders aldıysanız hangi işlem sizi ilgilendirir?
Örneğin yatay geçişle Hacettepe'ye geldiniz ve önceki üniversitenizde İstatistik I dersini başarıyla tamamladınız. Hacettepe'deki programınızda da benzer bir ders bulunuyor.
Burada asıl soru “Bu dersi tekrar almak zorunda mıyım?” olsa da işlem açısından yapılacak şey, önceki dersinizin Hacettepe'deki dersle akademik olarak eşdeğer kabul edilmesini istemektir. Bölüm ders içeriğini, öğrenme kazanımlarını ve ilgili diğer ölçütleri değerlendirir. Eşdeğerlik kabul edilirse Hacettepe'deki dersten muaf tutulabilirsiniz.
Başvurunun kabul edilmesi otomatik değildir. Aynı veya benzer ders adına sahip olmak tek başına yeterli olmayabilir; akademik değerlendirme ilgili birim tarafından yapılır.
Yeni kayıtlı öğrenciler için süre neden önemli?
Güncel yönetmeliğe göre daha önce alınmış ve başarılmış derslerden muafiyet talep eden öğrencilerin, Hacettepe'ye kayıt tarihinden itibaren 5 iş günü içinde ilgili birime başvurması gerekir.
Bu nedenle “ders kayıtları başlayınca bakarım” diye düşünmek riskli olabilir. Özellikle yatay geçiş, DGS veya daha önce başka bir lisans/ön lisans programında okumuş yeni öğrencilerin kayıt sonrasında bölüm duyurularını hemen kontrol etmesi daha güvenlidir.
İstenen belgeler birime göre duyurulur; uygulamada onaylı transkript, ders içerikleri ve başvuru dilekçesi gibi belgeler istenebilir.
Muafiyet sonucu ders programınızı değiştirirse ne yapmalısınız?
Bir veya birkaç dersiniz sayıldığında ilk dönem almanız gereken ders yükü değişebilir. Sonuç açıklandıktan sonra yalnız “hangi derslerden muaf oldum?” sorusuna değil, müfredatta geriye hangi zorunlu derslerin kaldığına ve bulunduğunuz dönemde hangi dersleri alabileceğinize bakmak gerekir.
Bu aşamada farklı ders seçeneklerini tek yerde görüp dönem planınızı düzenlemek için gerekli.tr üzerinden akademik planınızı daha anlaşılır biçimde toparlayabilirsiniz. Resmî ders kaydı ve muafiyet kararı ise Hacettepe'nin ilgili birimleri ve BİLSİS üzerinden yürütülür.
Kısacası, Hacettepe'de ders saydırma ile ders muafiyeti çoğu öğrencinin yaşadığı süreçte birbirine bağlanır; fakat kavramsal olarak aynı şey değildir. Saydırma bir tanıma/eşdeğerlik işlemidir, muafiyet ise bir dersi yeniden alma yükümlülüğünün ortadan kalkmasıdır.
Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi ÖİDB – Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği · Hacettepe Üniversitesi ÖİDB – Ders Saydırma, Not ve Kredi Transferine Yönelik Akademik Tanınma Yönergesi