Aynı Dersin İki Şubesinde Farklı Sınav Yapılabilir mi?

Hacettepe’de aynı dersin iki şubesine mutlaka birebir aynı soru kâğıdının verilmesi gerektiğini söyleyen genel bir hüküm bulunmuyor. Buna karşılık şubelendirilen derslerde ders içeriği, öğrenme-öğretme ve ölçme-değerlendirme uygulamalarının tüm şubelerde eşgüdümlü yürütülmesi gerekiyor.

Bu nedenle yalnız “sorular aynı mı?” diye bakmak yeterli değil. İki şubede farklı sorular kullanılmış olsa bile ölçülen konular, sınavın kapsamı, zorluk düzeyi, süre, puanlama mantığı ve başarı değerlendirmesi arasında anlamlı bir eşgüdüm bulunması beklenir.

Hacettepe’nin şubelendirme esasları ne diyor?

Hacettepe Üniversitesi Senatosunun 4 Eylül 2025 tarihli kararıyla kabul edilen Ön Lisans ve Lisans Derslerinin Şubelendirilmesine İlişkin İlke ve Esaslar, şubelendirilen bir derste tüm şubelerin:

• ders içeriğinin,
• öğrenme ve öğretme uygulamalarının,
• ölçme ve değerlendirme uygulamalarının

eşgüdümlü yürütülmesini istiyor.

Belge “her şubede aynı sınav soruları kullanılacaktır” demiyor. Bu yüzden farklı kitapçık, farklı soru veya farklı sınav biçimi görülmesi tek başına kural ihlali olduğunu kanıtlamaz. Asıl soru, farklılığın şubeler arasında ölçme ve değerlendirme açısından belirgin bir eşitsizlik oluşturup oluşturmadığıdır.

Örneğin iki sınav da aynı kazanımları benzer güçlükte ölçüyor ve aynı puanlama çerçevesine dayanıyorsa, soruların kelimesi kelimesine aynı olmaması tek başına sorun olmayabilir. Buna karşılık bir şubede yalnız temel düzey sorular, diğerinde ağırlıklı olarak çok daha ileri düzey sorular sorulmuşsa “eşgüdümlü ölçme-değerlendirme” açısından açıklama istemek daha anlamlı hâle gelir.

Sınavlar belirgin biçimde farklıysa ne yapabilirsiniz?

Önce karşılaştırmayı mümkün olduğunca somutlaştırın. “Bizim sınav daha zordu” demek yerine şu farkları belirleyin:

• kapsam dışında görünen konu var mı,
• soru sayısı ve süre belirgin biçimde farklı mı,
• aynı öğrenme kazanımları ölçülüyor mu,
• puanlama veya başarı ölçütleri farklı mı,
• dönem başında ilan edilen değerlendirme planıyla uyuşmayan bir durum var mı?

Daha sonra ders sorumlusu veya şube öğretim elemanından iki şubedeki ölçme-değerlendirmenin nasıl eşgüdümlendiğine ilişkin açıklama isteyebilirsiniz. Sorun çözülmez ve farklılığın esaslara aykırı olduğunu düşünürseniz bölüm/program başkanlığına yazılı başvuru yapmak, yalnız sözlü itirazdan daha izlenebilir bir yol oluşturur.

Not açıklandıktan sonra ayrıca hesaplama, not aktarımı veya benzeri bir maddi hata olduğunu düşünüyorsanız bu başka bir süreçtir. Güncel Hacettepe Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğine göre sınav sonucunun kesin olarak verilmesinden itibaren yedi iş günü içinde maddi hata itirazı yapılabilir. Şubeler arasındaki sınavın adil olup olmadığı tartışması ile “notum yanlış toplanmış/girilmiş” itirazını birbirine karıştırmamak gerekir.

Dersin dönem içi bileşenleri farklı görünüyorsa, ilan edilen sınav ve not ağırlıklarını yan yana getirip başarı notuna etkisini karşılaştırmak da sorunun nerede olduğunu daha net görmenizi sağlar. Farklı not senaryolarını düzenli biçimde incelemek için gerekli.tr üzerindeki akademik planlama araçlarından yararlanabilirsiniz.

Kaynaklar:
Hacettepe Üniversitesi – Ön Lisans ve Lisans Derslerinin Şubelendirilmesine İlişkin İlke ve Esaslar
Hacettepe Üniversitesi ÖİDB – Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği