Ders Seçimi & ProgramSon güncelleme: 30 Ağustos 2026

Muaf Tutulan Ders Yerine Başka Ders Almak Gerekir mi?

Bir dersten muaf olunca yerine başka ders almanın gerekip gerekmediği, AKTS yükü, zorunlu-seçmeli ders farkı ve ders kaydında dikkat edilmesi gerekenler.


Bir dersten muaf tutulduğunuzda aynı dersin yerine otomatik olarak başka bir ders alma zorunluluğu doğmaz. Muafiyet kararı, ilgili dersi programınız açısından tamamlamış sayıldığınız anlamına gelir.

Ancak bu durum “o dönem kesinlikle daha az ders alacağım” anlamına da gelmez. Başka ders alıp alamayacağınız veya almanızın mantıklı olup olmadığı; müfredatınıza, ders yükü sınırına, ön koşullara ve danışman onayına bağlıdır.

Muafiyet sonrası neden programda boşluk oluşur?

Örneğin birinci sınıf güz döneminde 5 AKTS’lik bir dersten muaf olduğunuzu düşünün. Müfredatta o dönem 30 AKTS görünse bile sizin yeniden aynı 5 AKTS’lik dersi almanız gerekmez.

Bu noktada birkaç farklı durum oluşabilir:

  • Bölümünüz üst dönemden uygun bir ders almanıza izin verebilir.
  • Bir seçmeli dersi daha erken alabilirsiniz.
  • Ön koşullar nedeniyle henüz başka bir ders alamayabilirsiniz.
  • Danışmanınız dönem yükünü daha düşük bırakmanızı uygun görebilir.

Bu nedenle yalnız “30 AKTS’ye tamamlamalıyım” mantığıyla rastgele ders eklemek doğru değildir.

Muaf olduğum dersi tekrar seçersem ne olur?

Muafiyetin türüne ve verilen nota göre aynı dersi tekrar almak gereksiz veya bazı durumlarda mümkün olmayabilir.

Hacettepe’de örneğin ÖİDB, muafiyet sınavından başarıyla geçilmiş bazı ortak derslerin ders kaydında yeniden seçilmesi halinde öğrencinin dersi tekrar almış sayılabileceğini veya dersin sistemden kaldırılması gerektiğini ayrıca duyurabiliyor.

Bu yüzden muafiyet sonucu kesinleşmiş bir dersi sırf dönem AKTS’si düşük görünüyor diye yeniden seçmeyin.

Mezuniyet AKTS’si yine tamamlanmalı mı?

Evet, muafiyet kararının programınızdaki karşılığı doğru işlenmelidir. Buradaki önemli ayrım şudur: Muaf olunan ders “yok olmuş” değildir; üniversitenin verdiği muafiyet/transfer kararı doğrultusunda programınızdaki ilgili yükümlülüğün karşılığı olarak değerlendirilir.

Ancak özellikle yatay geçiş ve intibak öğrencilerinde toplam sayılan AKTS, eksik kalan zorunlu dersler ve seçmeli ders grupları birlikte kontrol edilmelidir. Sadece toplam AKTS’ye bakmak, yanlış ders seçimine yol açabilir.

Ders kaydında ne yapmalısınız?

En pratik sıra şöyledir:

  1. Muafiyet veya intibak kararında hangi derslerin kabul edildiğini kontrol edin.
  2. BİLSİS’te bu derslerin durumunun doğru işlendiğinden emin olun.
  3. Kendi müfredatınızdaki zorunlu ve seçmeli ders gruplarına bakın.
  4. Boşalan ders yüküyle üstten veya seçmeli ders almayı düşünüyorsanız ön koşulları kontrol edin.
  5. Kaydı kesinleştirmeden önce danışmanınızla teyit edin.

Muafiyet sonrası “hangi dersler bitti, hangileri kaldı, bu dönem ne alınabilir?” sorularını ayrı ayrı takip etmek zorlaşabiliyor. gerekli.tr üzerinde derslerinizi dönemlere göre düzenleyip farklı ders yükü seçeneklerini karşılaştırmanız, BİLSİS’te kesin kayda geçmeden önce daha temiz bir plan oluşturmanıza yardımcı olabilir.

Kaynak: Hacettepe Üniversitesi ÖİDB – Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği

Bu makale faydalı oldu mu?
Blog'a Dön
Tüm makaleleri gör