Staj veya İş İlanında Şirketin Gerçek Olduğu Nasıl Kontrol Edilir?

Bir iş ilanında gerçek bir şirket adı yazması, ilanı veren kişinin gerçekten o şirketi temsil ettiğini kanıtlamaz. En güvenli kontrol iki ayrı soruyu cevaplamaktır:

1. Böyle bir şirket gerçekten var mı?
2. Bu ilan gerçekten o şirkete mi ait?

Sadece Google'da şirket adını bulup ilk soruyu cevaplamak yeterli değildir.

1. Şirketin ticari kaydını kontrol edin

Ticaret Bakanlığının MERSİS sisteminde “Firma Sorgu” üzerinden kayıtlı şirketlerin temel bilgilerine ulaşılabilir. Şirketin tam ticaret unvanını, merkez bilgilerini ve elinizdeki bilgilerle tutarlı olup olmadığını kontrol edin.

Ardından Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden şirketin ilan ve unvan kayıtlarına bakabilirsiniz. Özellikle çok yeni, adı sık değişmiş veya ilandaki unvanla uyuşmayan şirketlerde bu kontrol daha anlamlıdır.

Buradaki amaç “MERSİS'te çıktı, o hâlde ilan güvenli” demek değildir. MERSİS yalnızca şirketin gerçekten kayıtlı olup olmadığını doğrulayan katmanlardan biridir.

2. İlanı şirketin kendi kanalından ikinci kez doğrulayın

En önemli adımlardan biri budur.

İlanı LinkedIn, kariyer sitesi, Instagram veya WhatsApp üzerinden gördüyseniz şirketin:

• resmî web sitesine,
• kariyer sayfasına,
• resmî LinkedIn hesabına,
• web sitesinde yayımlanan telefon veya e-posta adresine

ayrı kanaldan gidin.

İlandaki telefon numarasını aramak yerine şirketin kendi sitesindeki iletişim numarasını kullanıp “Bu pozisyon gerçekten size mi ait?” diye sormak daha güçlü bir doğrulamadır.

Dolandırıcı gerçek bir şirketin adını, logosunu ve hatta çalışan isimlerini kopyalayabilir. Bu nedenle şirketin gerçek olması ile size yazan kişinin gerçek olması farklı kontrollerdir.

3. E-posta alan adına bakın

Kurumsal şirketlerde işe alım yazışmalarının şirket alan adıyla yapılması beklenebilir. Örneğin şirketin sitesi ornek.com ise isim@ornek.com adresi, yalnızca ücretsiz bir Gmail hesabına göre daha tutarlı bir işarettir.

Bu da tek başına kesin kanıt değildir. Alan adına çok benzeyen sahte adresler oluşturulabilir:

• ornek.com yerine ornek-career.com
• harf değiştirilmiş alan adları,
• ekstra tire veya kelime eklenmiş adresler.

Bu nedenle e-posta adresini şirketin gerçek web sitesiyle karakter karakter karşılaştırın.

4. İşe girmek için sizden para isteniyorsa işlemi durdurun

“Kayıt ücreti”, “sigorta bedeli”, “ekipman parası”, “kargo ücreti”, “güvence bedeli” veya benzeri adlarla işe başlamadan ödeme talep edilmesi ciddi bir uyarı işaretidir.

Emniyet birimleri özellikle evden çalışma ve paketleme ilanlarında işe başlamadan para veya kişisel bilgi isteyen yapılara karşı uyarı yayımlamıştır.

Aynı şekilde:

• banka hesabınızı başkasının para transferlerinde kullanmanızı istemeleri,
• sizin adınıza hesap açılması için doğrulama yaptırmaları,
• kripto para transferi istemeleri,
• “önce bize küçük bir para gönderin, geri yatıracağız” demeleri

normal bir işe alım sürecinin parçası değildir.

5. Kimlik ve banka bilgisi talebinin zamanlamasına bakın

İşe kabul edildikten sonra bordro, SGK ve ücret ödemesi için bazı kişisel bilgilerin işverene verilmesi normal olabilir. Ancak daha mülakat yapılmadan yalnız WhatsApp üzerinden T.C. kimlik numarası, kimlik fotoğrafı, banka hesabı veya e-Devlet belgesi istenmesi daha dikkatli davranmayı gerektirir.

Şu soruyu sorun:

Bu bilgi bu aşamada gerçekten neden gerekli?

Şirket net bir gerekçe veremiyorsa veya sizi acele ettiriyorsa bilgiyi paylaşmayın.

6. İlanın kendi içindeki tutarlılığı kontrol edin

Şirket gerçekten var olsa bile sahte ilanlarda bazı ortak işaretler görülebilir:

• pozisyon adı ve görevler çok belirsizdir,
• deneyim gerektirmeyen iş için olağan dışı yüksek kazanç vaat edilir,
• mülakat yapılmadan hemen kabul verilir,
• bütün iletişim Telegram veya WhatsApp'a taşınır,
• kurumsal e-posta kullanılmaz,
• acele ödeme veya belge baskısı yapılır,
• ilan metninde şirketin gerçek faaliyet alanıyla ilgisiz işler bulunur.

Tek bir işaret dolandırıcılığı kanıtlamaz. Birkaçının birlikte bulunması ise riski ciddi biçimde artırır.

5 dakikalık doğrulama zinciri

Bir ilana başvurmadan önce şu sırayı kullanabilirsiniz:

1. Şirket adını MERSİS'te kontrol et.
2. Gerekirse Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarına bak.
3. Şirketin resmî sitesini kendin bul.
4. İlandaki e-posta ve telefonun resmî iletişim bilgileriyle uyuşup uyuşmadığını kontrol et.
5. Şüphe varsa şirketi resmî numarasından arayıp ilanı doğrula.
6. Para veya anlamsız biçimde erken kişisel veri isteniyorsa işlemi durdur.

E-ticaret sitesi üzerinden faaliyet gösteren bir işletmeyse ETBİS kaydı da ek kontrol olabilir; ancak Ticaret Bakanlığının kendisi de ETBİS kaydının bir sitenin güvenli olduğunu garanti etmediğini açıkça belirtir.

Bu nedenle güvenilirlik kontrolü tek bir rozet veya kayıt ekranına değil, birbirini doğrulayan birkaç bağımsız işarete dayanmalıdır.

Kaynaklar:
Ticaret Bakanlığı – Ticaret Sicili Sıkça Sorulan Sorular / MERSİS Firma Sorgu
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi
Ticaret Bakanlığı – ETBİS Kayıtlı Site Sorgulama