İşe Başlamadan Önce IBAN ve Kimlik Bilgisi Vermek Güvenli mi?
İşverenin işe giriş öncesinde IBAN ve kimlik bilgisi istemesi her zaman dolandırıcılık değildir. Hangi bilginin neden istenebileceğini ve hangi durumda durmanız gerektiğini öğrenin.
İşe kabul süreci gerçekten tamamlanmışsa işverenin kimlik bilgilerinizi ve maaş ödemesi için IBAN'ınızı istemesi tek başına şüpheli değildir. İşverenin çalışan için özlük kaydı oluşturması ve sigortalı işe giriş işlemlerini yapması gerekir; IBAN da ücretin banka hesabına yatırılması için istenebilir.
Asıl soru, bu bilgilerin kim tarafından, hangi aşamada ve ne amaçla istendiğidir. Daha görüşme yapılmadan, şirketin kimliği doğrulanmadan veya ortada gerçek bir iş ilişkisi yokken kimlik fotoğrafı, banka bilgileri ve özellikle hesap erişim bilgileri isteniyorsa risk yükselir.
IBAN vermek ile banka hesabını kullandırmak aynı şey değil
IBAN, para transferinde hesabı tanımlayan bilgidir. Bir işverenin size maaş gönderebilmesi için IBAN'ınızı bilmesi normal olabilir.
Fakat aşağıdakiler tamamen farklıdır:
- banka kartını teslim etmek,
- mobil bankacılık şifresini vermek,
- SMS doğrulama kodunu paylaşmak,
- telefonunuza uzaktan erişim uygulaması kurmak,
- hesabınıza gelecek paraları başka hesaplara aktarmayı kabul etmek,
- “şirket ödemelerini senin hesabından geçireceğiz” denmesine onay vermek.
Bunlar maaş ödemesi için gerekli değildir.
Özellikle son madde ciddi bir kırmızı bayraktır. Cumhuriyet başsavcılıkları, gençlerin ve iş arayanların “hesabını kısa süre kullanacağız”, “komisyon vereceğiz” veya “sadece para girip çıkacak” gibi tekliflerle dolandırıcılık zincirlerine dahil edilebildiği konusunda uyarıyor.
Kimlik bilgisi neden istenebilir?
İş Kanunu kapsamında işveren, çalıştırdığı işçi için özlük dosyası düzenler ve bu dosyada kimlik bilgileri de bulunur. SGK da 4/a kapsamındaki çalışanların işe giriş bildirgesinin kural olarak işe başlamadan önce verilmesini ister.
Bu nedenle işe alım kesinleştiğinde ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve işe giriş için gerekli diğer bilgilerin istenmesi olağan olabilir.
Ancak Kişisel Verilerin Korunması Kanunu açısından işverenin topladığı verilerin belirli bir amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması gerekir. “Belki ileride lazım olur” yaklaşımıyla gereksiz veri toplamak doğru değildir.
Örneğin yalnızca ilk görüşme aşamasındaki bir adaydan, neden gerekli olduğu açıklanmadan kimliğin önlü arkalı fotoğrafı, banka bilgisi ve başka hassas belgelerin aynı anda istenmesi sorgulanmalıdır.
Bilgileri vermeden önce 5 şeyi kontrol edin
1. İşveren gerçekten var mı?
Şirketin resmî internet sitesi, açık adresi, kurumsal e-posta alan adı ve ilan verdiği hesap birbiriyle uyumlu mu kontrol edin. Yalnızca WhatsApp veya Telegram üzerinden yürüyen ve şirket adına benzeyen ücretsiz bir e-posta hesabı kullanan süreçlere temkinli yaklaşın.
2. Gerçekten işe kabul edildiniz mi?
Mülakat yapılmadan veya pozisyonun ne olduğu dahi netleşmeden “maaş hesabı için IBAN ve kimlik gönder” denmesi normal işe giriş akışından farklıdır.
3. Neden istendiğini sorun
“Bu belge hangi işlem için gerekiyor?” sorusuna açık bir cevap verilmelidir. Kimlik bilgisi özlük/SGK işlemleri, IBAN ise maaş ödemesi için isteniyorsa amaç anlaşılırdır.
4. Gönderim kanalına bakın
Mümkünse şirketin kurumsal insan kaynakları sistemi, kurumsal e-posta adresi veya doğrulanmış bir personel kanalı kullanılmalıdır. Kimlik belgesini tanımadığınız kişisel numaralara göndermek daha fazla risk yaratır.
5. Gereksiz bilgileri paylaşmayın
Kart şifresi, mobil bankacılık parolası, tek kullanımlık SMS kodu veya e-Devlet şifresi hiçbir normal işe giriş işleminin parçası değildir.
“Kimliğinin fotoğrafını gönder, adına hesap açacağız” denirse
Burada durun.
İşverenin maaş yatırmak için sizin mevcut IBAN'ınızı istemesi ile sizin adınıza banka/ödeme hesabı açılması veya açılan hesabın kontrolünün başkasına verilmesi aynı şey değildir. Özellikle hesabın telefon, e-posta veya doğrulama kodlarının başka kişilerce yönetilmesi, hesabın dolandırıcılık veya suç gelirinin aktarımında kullanılmasına yol açabilir.
Benzer biçimde “şirket sana para gönderecek, sen de başka IBAN'lara dağıtacaksın” türü görevler de normal öğrenci işi gibi değerlendirilmemelidir.
Bilgileri zaten verdiyseniz ne yapabilirsiniz?
Yalnızca IBAN ve temel kimlik bilgisi verdiyseniz bu, tek başına hesabınızın ele geçirildiği anlamına gelmez. Yine de iş ilanının sahte olduğunu sonradan fark ettiyseniz yazışmaları silmeyin.
Banka şifresi, kart bilgisi veya doğrulama kodu da paylaştıysanız bankanızla hemen iletişime geçmek daha önemlidir. Adınıza bilginiz dışında banka veya ödeme hesabı açıldığından şüpheleniyorsanız ilgili finans kuruluşuyla da doğrudan görüşün; gerektiğinde kolluk veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun.
En pratik ölçü şudur: İşveren size ödeme yapabilmek ve yasal işe giriş işlemlerini tamamlamak için bilgi isteyebilir; sizin hesabınızı kendisi kullanmak için istememelidir.
Kaynaklar: