Arkadaşım Tacize Uğradığını Söylerse Ona Nasıl Destek Olmalıyım?
Tacize uğradığını söyleyen bir arkadaşınızı sorgulamadan dinlemek, kontrolü onda bırakmak ve güvenli destek seçeneklerine ulaşmasına yardımcı olmak için izlenebilecek adımlar.
Arkadaşınız size tacize uğradığını söylüyorsa ilk göreviniz olayı soruşturmak değil, onu güvenli biçimde dinlemek ve bundan sonra ne yapılacağı üzerindeki kontrolü mümkün olduğunca onda bırakmaktır. “Neden oradaydın?”, “emin misin?” veya “hemen şikâyet etmelisin” gibi tepkiler yerine, neye ihtiyacı olduğunu sormak çoğu durumda daha destekleyicidir.
Önce dinleyin, ayrıntı anlatmaya zorlamayın
Arkadaşınızın olayı size anlatması zaten zor bir adım olabilir. Ayrıntıları merak etmeniz doğal olsa da her detayı öğrenmeniz gerekmez. Özellikle “tam olarak ne yaptı?”, “neden daha önce söylemedin?” gibi sorular karşı tarafı kendini kanıtlamak zorunda hissettirebilir.
Daha yararlı yaklaşım şudur: söylediklerini ciddiye alın, dinlemeye hazır olduğunuzu gösterin ve şu anda sizden ne istediğini sorun. Bazen kişi yalnızca anlatmak ister; bazen hastaneye, danışmanlık birimine veya resmî bir başvuruya giderken yanında birini ister.
Kararı onun yerine vermeyin
İyi niyetle “hemen polise gidelim”, “ailene söyleyelim” veya “ben o kişiyle konuşacağım” demek durumu daha da kontrol edilemez hale getirebilir. Taciz yaşayan kişi kime anlatacağını, hangi kanalı kullanacağını ve ne zaman harekete geçeceğini mümkün olduğunca kendisi seçebilmelidir.
Bunun istisnası acil güvenlik riskidir. Arkadaşınızın o anda fiziksel tehlikede olduğunu düşünüyorsanız güvenli bir yere geçmesine yardımcı olun ve Türkiye'de acil durum için 112'yi kullanın. Şiddet, istismar veya benzeri durumlarda ALO 183 de rehberlik ve danışmanlık sağlıyor; acil vakaları ilgili müdahale ekiplerine ve kolluğa yönlendirebiliyor.
“Ne yapabilirim?” diye somut sorun
Genel olarak “yanındayım” demek önemlidir ama somut seçenekler daha kullanışlı olabilir. Örneğin:
- “İstersen başvuru yapacağın yere birlikte gidebilirim.”
- “İstersen önce hangi seçeneklerin olduğunu beraber araştırabiliriz.”
- “Bu gece yalnız kalmak istemiyorsan yanında kalabileceğin güvenli bir yer bulmaya çalışabiliriz.”
- “İstersen mesajları veya diğer kayıtları senin için değil, seninle birlikte düzenleyebiliriz.”
Buradaki amaç yönetimi ele almak değil, arkadaşınızın seçtiği adımı daha kolay atmasına yardımcı olmaktır.
Delil veya kayıt konusunda baskı kurmadan yardımcı olun
Arkadaşınız ileride resmî başvuru yapmayı düşünebileceğini söylüyorsa, varsa mesajların, e-postaların, ekran görüntülerinin veya olayla ilgili tarih-saat notlarının silinmemesi yararlı olabilir. Fakat “kanıt toplamak zorundasın” gibi bir dil kullanmayın.
Olayın hemen ardından kişi sağlık desteği almak istiyorsa bunu ertelememesi önemlidir. Hangi tıbbi veya hukuki yolun uygun olacağı olayın niteliğine göre değişebilir; bu yüzden güvenilir bir sağlık kurumu, üniversitenin ilgili destek birimi veya profesyonel danışmanlık kanalıyla ilerlemek daha güvenlidir.
Hacettepe'de hangi üniversite içi kanal var?
Hacettepe Üniversitesi'nin Cinsel Tacize ve Cinsel Saldırıya Karşı Koruma ve Destek Komisyonu, üniversite bileşenleri arasında yaşanan ve akademik/çalışma ortamına etkisi olan cinsel taciz, cinsel saldırı, ısrarlı takip ve benzeri durumlar için bir başvuru mekanizması yürütüyor.
Komisyonun güncel başvuru sayfasına göre başvurular “GİZLİ” ibareli kapalı zarfla Rektörlük Yazı İşleri Müdürlüğüne iletilebiliyor ve zarf üzerinde ad-soyad yazılması zorunlu değil. İlk başvuru hakkında bilgi almak veya başvuruyu takip etmek için komisyonun iletişim kanalları da sayfada yer alıyor.
Arkadaşınız Hacettepe öğrencisiyse siz bu sayfayı onun için açabilir, seçenekleri birlikte okuyabilirsiniz. Başvuru yapıp yapmama kararını ise mümkün olduğunca ona bırakın.
Arkadaşınıza destek olurken kendi sınırlarınızı da koruyun
Yakın birinin yaşadığı tacizi dinlemek sizi de zorlayabilir. Onu desteklemek, tek başınıza terapist, avukat veya kriz yöneticisi olmanız gerektiği anlamına gelmez. Özellikle uzun süren bir süreçte “seni dinleyebilirim ama bu konuda profesyonel destek de bulalım” demek hem sizin hem de arkadaşınız için daha sürdürülebilir olabilir.
Arkadaşınızın anlattıklarını onun izni olmadan ortak arkadaşlara yaymamak da önemlidir. Destek almak için üçüncü bir kişiye danışmanız gerekiyorsa mümkün olduğunca kimlik belirleyici ayrıntıları paylaşmadan hareket edin.
Söylenebilecek en yararlı şeylerden biri
Mükemmel cümleyi bulmanız gerekmiyor. Kısa, yargılamayan ve kontrolü karşı tarafa bırakan bir yaklaşım çoğu zaman yeterlidir: “Seni dinliyorum. Ne yapmak istediğine sen karar verebilirsin; istersen seçenekleri birlikte araştırabiliriz.”
Kaynaklar: Hacettepe Üniversitesi Cinsel Tacize ve Cinsel Saldırıya Karşı Koruma ve Destek Komisyonu – Başvuru · Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – ALO 183 Hizmet Alanı