Yabancı Öğrencinin Çalışma İznine Kim Başvurur?
Türkiye'de yabancı öğrencinin çalışma izni başvurusunu kimin yaptığı, lisans öğrencileri için ilk yıl kuralı ve yurt içi başvuru süreci.
Türkiye'de bir işverene bağlı çalışacak yabancı öğrencinin çalışma izni başvurusunu kural olarak işveren veya işverenin yetkilendirdiği kişi yapar. Öğrencinin yalnız başına e-Devlet'ten çalışma izni alması şeklinde bir süreç yoktur.
Yurt içi başvuruda önce öğrenci ile işveren arasında iş sözleşmesi imzalanır. Ardından işveren veya yetkilendirdiği kişi, Yabancıların Çalışma İzinleri Başvuru Sistemi olan e-İzin üzerinden başvuruyu tamamlar. Öğrenci ise pasaport, fotoğraf, eğitim ve durumuna göre istenen diğer belgeleri sağlar.
Lisans öğrencisi hemen çalışabilir mi?
Her yabancı üniversite öğrencisi kayıt olduğu ilk günden itibaren çalışma izni alamaz.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel değerlendirme kriterlerine göre Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumunda örgün ön lisans veya lisans programında okuyan yabancı öğrenciler, öğrenimlerinin ilk yılını tamamladıktan sonra kısmi süreli çalışabilir.
Örgün lisansüstü öğrenciler için bu ilk yıl ve kısmi çalışma sınırlaması uygulanmaz.
Dolayısıyla “öğrenciyim, ikamet iznim var” demek tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Öğrenim düzeyi, ilk yılın tamamlanıp tamamlanmadığı ve yapılacak iş de değerlendirmede önemlidir.
Bakanlık ayrıca yabancı öğrenciler adına eğlence sektöründe durumlarına uygun olmayan işler ile ev hizmetleri sektöründeki çalışma izni başvurularını olumsuz değerlendirmektedir.
Yurt içinden başvuru nasıl ilerler?
Türkiye'de bulunan ve gerekli koşulları sağlayan yabancı için süreç genel olarak şöyledir:
- Öğrenci ile işveren iş sözleşmesini imzalar.
- İşveren veya yetkilendirilmiş kişi e-İzin sisteminde işyeri kaydını oluşturur.
- Öğrencinin bilgileri ve gerekli belgeler sisteme yüklenir.
- Başvuru işveren tarafından elektronik olarak tamamlanır.
- Başvuru olumlu sonuçlanırsa çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedeli ödenir.
- Çalışma izni düzenlendikten sonra işveren sosyal güvenlik yükümlülüklerini de yerine getirir.
Bakanlığın yurt içi başvuru açıklamasında, bu yol için yabancı adına en az altı ay süreli düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerliliği devam eden ikamet izni bulunması temel koşul olarak belirtilmektedir. Yurt içi başvuru koşullarının karşılanmadığı durumlarda süreç yurt dışındaki Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğinde çalışma vizesi başvurusuyla başlayabilir; işveren daha sonra verilen referans numarası üzerinden işlemi sürdürür.
İşveren “sen çalışma iznini al, sonra gel” derse ne yapılmalı?
Bir işverene bağlı çalışma söz konusuysa bu ifade süreç açısından eksiktir. Öğrenci kendi belgelerini hazırlasa da başvurunun işveren tarafı olmadan tamamlanması mümkün değildir.
İş görüşmesinde şu üç noktayı baştan netleştirmek yararlıdır:
- İşveren yabancı çalışma izni başvurusu yapmayı kabul ediyor mu?
- İş tanımı öğrencinin statüsüne uygun mu?
- Ücret ve çalışma süresi Bakanlığın yabancı çalışma izinleri için uyguladığı güncel kriterlere uygun mu?
Çalışma izni değerlendirmesinde yalnız öğrencinin durumu değil, işveren ve işyerine ilişkin kriterler de bulunabilir. Bu nedenle “iş buldum, izin kesin çıkar” varsayımı doğru değildir.
Öğrencinin hazırlaması gereken temel belgeler neler?
Başvuru türüne ve mesleğe göre ilave belgeler istenebilmekle birlikte Bakanlığın yurt içi başvuru rehberinde yabancı için temel olarak iş sözleşmesi, biyometrik fotoğraf, pasaport ve diploma/eğitim belgesi sayılmaktadır.
Öğrencilik bilgisi değerlendirilirken Yükseköğretim Kurulu kayıtları esas alınır. Bu nedenle üniversite kaydı veya öğrenci statüsüyle ilgili bir hata varsa çalışma izni sürecine başlamadan önce üniversitenin öğrenci işleri birimiyle kaydın doğruluğunu kontrol etmek faydalıdır.
Kaynaklar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – Başvuru Türleri · Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri