Üniversitede Kredi Nedir? AKTS’den Farkı Ne?

Üniversitede ders kredisi ile AKTS aynı şey değildir. Ders veya yerel kredi, üniversitenin kendi kredi sisteminde dersin akademik ağırlığını ifade eder. AKTS (Avrupa Kredi Transfer ve Biriktirme Sistemi) ise öğrencinin dersi başarıyla tamamlamak için harcaması beklenen toplam iş yüküne dayanır.

Bu nedenle bir dersin yerel kredisi 3 iken AKTS değeri 5 veya 6 olabilir. İki sayı farklı şeyi ölçtüğü için bunun bir çelişki olması gerekmez.

AKTS neyi ölçer?

AKTS yalnız sınıfta geçirilen ders saatine bakmaz. Öğrencinin ders için ayırdığı toplam çalışma yükü dikkate alınır. Buna örneğin:

• teorik ders,
• uygulama veya laboratuvar,
• bireysel çalışma,
• ödev ve proje,
• sınava hazırlık,
• sınavlar

dahil olabilir.

Yükseköğretim Kurulunun açıklamasına göre 1 AKTS yaklaşık 25-30 saatlik öğrenci iş yüküne karşılık gelir. Tam zamanlı bir öğrencinin bir akademik yıldaki yükü ise genel olarak 60 AKTS olarak düzenlenir.

Örneğin 6 AKTS’lik bir dersin toplam iş yükü kabaca 150-180 saat düzeyinde planlanmış olabilir. Bu süre yalnız sınıfta geçirilen zamanı değil, dönem boyunca ders için yapılan çalışmaların tamamını kapsar.

Peki ders kredisi neyi gösterir?

“Ders kredisi”, “yerel kredi” veya bazı sistemlerde “ulusal kredi” olarak görülen değer AKTS’den farklıdır. Bu kredi üniversitenin kendi akademik düzenlemesinde dersin kredi değerini gösterir ve hesaplama yöntemi kuruma veya mevzuata göre değişebilir.

Bazı üniversitelerde yerel kredi hesaplanırken haftalık teorik ve uygulamalı ders saatleri esas alınır. Bu nedenle yerel kredi daha çok dersin haftalık öğretim yapısıyla ilişkiliyken, AKTS öğrencinin toplam iş yüküne bakar.

Hacettepe Üniversitesinin AKTS ders kataloğunda da dersler için “Yerel Kredi” ve “AKTS” ayrı alanlar olarak gösterilir. Bu, iki kavramın birbirinin farklı isimleri olmadığını açıkça gösterir.

Kredi ve AKTS farkı

	Ders / Yerel Kredi	AKTS
Temel olarak neyi ifade eder?	Üniversitenin kendi kredi sistemindeki ders ağırlığını	Öğrencinin toplam iş yükünü
Ders saatleri etkili mi?	Çoğu sistemde önemli bir unsurdur	Evet, fakat tek unsur değildir
Ödev, proje ve bireysel çalışma hesaba katılır mı?	Sisteme göre değişebilir	İş yükünün parçasıdır
Üniversiteler arası karşılaştırmada amacı nedir?	Yerel sisteme bağlıdır	Avrupa çapında kredi transferi ve biriktirmeyi kolaylaştırır
Bir akademik yılın standart yükü	Kuruma göre değişebilir	60 AKTS

“Bu ders 3 kredi ama 6 AKTS” ne demek?

Bu ifade kabaca şunu anlatır:

• dersin üniversitenin yerel kredi sistemindeki değeri 3 kredi,
• dersi tamamlamak için öngörülen toplam öğrenci iş yükü ise 6 AKTS.

Örneğin haftada birkaç saat yapılan bir ders; yoğun proje, ödev, laboratuvar veya bireysel çalışma gerektiriyorsa AKTS değeri yerel kredi değerinden daha yüksek olabilir.

Bu yüzden “hangi ders daha zor?” sorusuna yalnız kredi veya yalnız AKTS değerine bakarak kesin cevap vermek doğru değildir. AKTS, beklenen iş yükü hakkında daha doğrudan fikir verir; ancak öğrencinin kişisel altyapısı ve dersin yürütülüş biçimi gerçek çalışma süresini değiştirebilir.

Ders seçerken hangisine bakmalıyım?

Bu, neyi anlamaya çalıştığınıza bağlıdır.

Dönemde ne kadar ders alabileceğinizi kontrol ediyorsanız üniversitenizin yönetmeliğinde ve ders kayıt sisteminde hangi sınırın kullanıldığına bakmalısınız. Bazı üniversiteler ders yükünü AKTS üzerinden sınırlar.

Bir dersin dönem boyunca ne kadar çalışma gerektirebileceğini anlamaya çalışıyorsanız AKTS daha açıklayıcıdır.

Mezuniyet şartını kontrol ediyorsanız da programınızın istediği toplam AKTS ve varsa yerel kredi koşullarını ayrı ayrı incelemelisiniz. Örneğin Türkiye’de dört yıllık lisans programları genel olarak 240 AKTS’lik yeterlilik yapısına sahiptir; ancak programınızın ders dağılımını kendi müfredatından kontrol etmeniz gerekir.

Kısacası transkriptte veya ders kataloğunda iki ayrı sayı görüyorsanız bunlardan birini diğerine çevirmeye çalışmak yerine önce hangi kredi sisteminin hangi amaçla kullanıldığını kontrol edin.

Kaynaklar:
YÖK – Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi
Hacettepe Üniversitesi – Bologna AKTS Bilgi Paketi / Ders Kataloğu