Üniversite Tercihinde Şehir mi Bölüm mü Daha Önemli?

Çoğu öğrenci için bölüm, şehirden biraz daha ağır basmalıdır; çünkü bölüm seçimi derslerinizi, staj alanlarınızı ve mezuniyet sonrası yönünüzü doğrudan etkiler. Ama bu, “sevmediğiniz bir bölüm için her şehre gidin” anlamına gelmez. Barınma maliyeti, aileden uzaklık, ulaşım, sosyal çevre ve şehirde yaşayabilme ihtimaliniz dört yıllık deneyiminizi ciddi biçimde değiştirebilir.

Bu yüzden doğru soru “şehir mi bölüm mü?” değil, hangi fark benim hayatımı daha çok değiştirecek? sorusudur.

Bölümler birbirinden çok farklıysa önce bölümü düşünün

Bir tarafta gerçekten okumak istediğiniz bölüm, diğer tarafta yalnız şehri sevdiğiniz için yazmayı düşündüğünüz bambaşka bir bölüm varsa bölüm farkı daha önemlidir.

Örneğin hedefiniz istatistik okumaksa yalnız daha sevdiğiniz bir şehirde olduğu için ilgilenmediğiniz bir mühendislik veya sosyal bilim programını yazmak, dört yıl sonra “aslında bu alanı hiç istemiyordum” demenize yol açabilir.

Bölüm yalnız diploma adını belirlemez. Alacağınız zorunlu dersleri, hangi becerileri geliştireceğinizi, hangi stajlara başvuracağınızı ve çevrenizde hangi akademik alanın oluşacağını da etkiler.

Bu nedenle bölüm tercihinde kendinize şu soruyu sorun:

Bu programın derslerini dört yıl boyunca okumayı gerçekten kabul ediyor muyum?

Cevabınız net biçimde “hayır” ise şehir avantajı tek başına güçlü bir gerekçe değildir.

Bölümler benzer düzeydeyse şehir daha belirleyici olabilir

İki üniversitede de aynı veya birbirine çok yakın programları değerlendiriyorsanız şehir faktörünün ağırlığı artar.

Bu durumda karşılaştırmanız gereken şey yalnız “Ankara mı İstanbul mu?” gibi genel bir şehir tercihi değildir. Günlük öğrenci hayatınıza bakın:

• Yurt veya kira maliyeti ne olacak?
• Kampüse ulaşım ne kadar sürecek?
• Ailenizden ne kadar uzakta olacaksınız?
• Şehirde staj ve yarı zamanlı çalışma imkânları nasıl?
• Sosyal ve kültürel olarak orada yaşamaktan memnun olur musunuz?
• Bütçeniz o şehirde sürdürülebilir bir öğrenci hayatına izin veriyor mu?

Bazen kâğıt üzerinde daha çekici görünen bir şehir, iki saatlik günlük ulaşım veya karşılanamayacak barınma maliyeti nedeniyle öğrenci için daha kötü bir seçeneğe dönüşebilir.

“Büyük şehir daha çok imkân sunar” tek başına yeterli değil

Büyük şehirlerde şirket, etkinlik ve staj sayısı daha fazla olabilir. Fakat bir imkânın şehirde bulunması, sizin ondan otomatik olarak yararlanacağınız anlamına gelmez.

Üniversitenin konumu, bölümün sektör bağlantıları, kariyer merkezi, öğrenci toplulukları, laboratuvarları ve sizin aktif olarak fırsat arayıp aramayacağınız da önemlidir.

Aynı şekilde daha küçük bir şehirde okumak da otomatik olarak dezavantaj değildir. Daha düşük yaşam maliyeti, kampüse yakınlık veya daha rahat bir günlük düzen bazı öğrencilerin akademik ve sosyal olarak daha fazla alan kazanmasını sağlayabilir.

Üniversitenin kendisini şehirden ayrı değerlendirin

Tercih yaparken “bu şehri seviyorum” ile “bu üniversite bana uygun” düşüncesini birbirine karıştırmak kolaydır.

Aynı şehirdeki iki üniversite arasında bile şu konularda büyük fark olabilir:

• ders planı ve seçmeli ders çeşitliliği,
• öğretim dili,
• akademik kadro ve araştırma alanları,
• kampüsün konumu,
• Erasmus ve değişim seçenekleri,
• öğrenci toplulukları,
• staj ve sektör bağlantıları,
• yurt ve ulaşım olanakları.

Bu nedenle önce programı, sonra üniversiteyi, sonra şehri ayrı ayrı değerlendirmek daha sağlıklı olur.

Kararı puanlayarak görünür hâle getirin

İki seçenek arasında dönüp duruyorsanız basit bir karşılaştırma tablosu hazırlayın. Her ölçüte sizin için önemine göre 1-5 arasında ağırlık verin ve üniversiteleri ayrı ayrı puanlayın.

Örneğin:

Ölçüt	Benim için önemi	A seçeneği	B seçeneği
Bölümün dersleri	5	5	3
Barınma maliyeti	5	2	4
Kampüs/ulaşım	4	3	5
Staj ve iş imkânı	4	5	3
Aileye yakınlık	2	1	5

Buradaki amaç matematiksel olarak “doğru üniversiteyi” bulmak değildir. Hangi unsurun kararınızı aslında ne kadar etkilediğini görmek daha kolay hâle gelir.

Örneğin aileye yakınlığı sürekli konuşuyor olabilirsiniz ama puanlama yaptığınızda sizin için bölüm içeriği ve barınma maliyetinin çok daha önemli olduğunu fark edebilirsiniz.

Tercih listesini yalnız geçen yılın sıralamasına göre kurmayın

Başarı sırası elbette hangi programların gerçekçi seçenekler olduğunu anlamak için önemlidir. Fakat iki programı karşılaştırırken yalnız “hangisinin taban sıralaması daha yüksek?” sorusuyla karar vermek doğru olmaz.

YÖK Atlas üzerinden programların geçmiş yerleşme verilerinin yanında üniversite ve programla ilgili çeşitli göstergeleri inceleyebilirsiniz. Ardından üniversitenin kendi sitesinden güncel ders programı, öğretim dili, kampüs, barınma ve bölüm bilgilerini doğrulamak gerekir.

Bir programın daha yüksek sıralamayla öğrenci alması, sizin için otomatik olarak daha iyi tercih olduğu anlamına gelmez.

Son karar için üç senaryo düşünün

Kararsız kaldığınız iki seçenek için kendinizi bir yıl sonrasında hayal edin:

1. Bölümü seviyorum ama şehre alışamadım.
Bu sorunu barınma değişikliği, farklı sosyal çevre, kampüse yakınlaşma veya zamanla uyum sağlama gibi yollarla çözme ihtimaliniz var mı?

2. Şehri seviyorum ama bölümü sevmiyorum.
Derslerin kendisine ilgi duymuyorsanız bunu dört yıl sürdürmek sizin için ne kadar gerçekçi?

3. İkisi de kusursuz değil ama ikisi de kabul edilebilir.
Bu durumda maliyet, ulaşım, üniversitenin akademik imkânları ve kişisel yaşam tercihleri daha belirleyici olabilir.

Çoğu durumda şehirle ilgili bazı problemler sonradan yönetilebilir; yanlış bölüm seçiminin etkisi ise derslerinize ve kariyer yönünüze daha doğrudan yansır. Yine de yaşayamayacağınız, maddi olarak sürdüremeyeceğiniz veya ciddi biçimde istemediğiniz bir şehir için “bölüm her şeydir” diye kendinizi zorlamayın.

En sağlıklı tercih, okumak istediğiniz bölüm ile sürdürebileceğiniz öğrenci hayatının kesiştiği seçenektir.

Kaynak: YÖK Lisans Atlası