İstatistik ile Biyoistatistik Arasındaki Fark Nedir?

İstatistik, veriden çıkarım yapmak için yöntemler geliştiren ve bu yöntemleri çok farklı alanlarda kullanan geniş bir bilim dalıdır. Biyoistatistik ise istatistiksel yöntemlerin özellikle tıp, biyoloji, halk sağlığı ve sağlık bilimlerindeki problemlere uygulanmasına odaklanan uzmanlık alanıdır.

Yani biyoistatistik, istatistikten tamamen ayrı bir matematik sistemi değildir. Regresyon, olasılık, örnekleme, deney tasarımı veya çok değişkenli yöntemler gibi temel istatistik araçları iki alanda da kullanılabilir. Fark, büyük ölçüde hangi soruların sorulduğu, verinin hangi bağlamdan geldiği ve sonuçların nasıl yorumlandığıdır.

Aynı yöntem, farklı problem

Bir regresyon modeli düşünün.

Bir istatistikçi bu modeli müşteri davranışını, üretim kalitesini, ekonomik göstergeleri veya bir makine öğrenmesi problemini incelemek için kullanabilir.

Bir biyoistatistikçi ise aynı yöntem ailesini örneğin bir tedavinin sağlık sonucu üzerindeki etkisini, hastalık için risk faktörlerini veya klinik bir çalışmadaki değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanabilir.

Burada yöntem ortak olabilir; fakat sağlık verisinde çalışma tasarımı, hasta özellikleri, klinik anlamlılık, takip süresi, sansürlü veri veya etik kısıtlar gibi alan bilgisi yorumun çok daha önemli bir parçası hâline gelir.

İstatistik daha mı geniş bir alan?

Kapsam açısından evet. İstatistik eğitimi belirli bir sektöre bağlı değildir.

Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümü de amaç ve çalışma alanlarını yalnız sağlıkla sınırlandırmaz; istatistiksel teori ve yöntemlerin yanında yöneylem araştırması, risk, aktüerya, kalite, bilgisayar bilimleri ve sosyal/idari bilimler gibi farklı uygulama alanlarını kapsar.

Bu genişlik nedeniyle bir istatistik mezunu veri analizi, veri bilimi, risk, araştırma, finans, kamu, teknoloji, pazarlama veya sağlık gibi çok farklı sektörlere yönelebilir.

Biyoistatistikte ise uzmanlaşmanın merkezi yaşam ve sağlık bilimleridir. Bu, alanın daha “kolay” veya daha az matematiksel olduğu anlamına gelmez; yalnızca problemin bağlamı daha özeldir.

Hacettepe’de eğitim yapısı nasıl farklı?

Hacettepe’de bu ayrım kurumsal yapıda da açık biçimde görülür.

İstatistik, Fen Fakültesi bünyesinde lisans düzeyinde öğrenci alan bir bölümdür. Öğrenci lisans eğitimine doğrudan İstatistik programında başlar.

Biyoistatistik ise Hacettepe Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri bünyesinde bir anabilim dalıdır. Sağlık Bilimleri Enstitüsü altında tezli yüksek lisans ve doktora programları yürütür; ayrıca tıp ve diğer sağlık alanlarına istatistik eğitimi ve araştırma danışmanlığı sağlar.

Dolayısıyla “Hacettepe’de İstatistik mi Biyoistatistik mi lisansı?” diye düşünüyorsanız, iki seçenek aynı düzeyde iki ayrı lisans programı değildir. Hacettepe özelinde İstatistik bir lisans programıyken biyoistatistik ağırlıklı olarak lisansüstü uzmanlaşma yoludur.

İstatistik okuyup biyoistatistik alanına geçilebilir mi?

Evet. İstatistikte güçlü bir olasılık, çıkarımsal istatistik, regresyon ve veri analizi temeli edinmek biyoistatistiğe geçiş için doğrudan ilişkilidir.

Biyoistatistikte ilerlemek isteyen bir istatistik öğrencisinin sağlık verisiyle çalışma, klinik araştırma tasarımı, epidemiyoloji terminolojisi ve alana özgü yöntemlerle deneyim kazanması faydalı olur. Lisans sonrası biyoistatistik yüksek lisansı da bu geçişin doğal yollarından biridir.

Bu nedenle iki alanı “hangisi daha iyi?” diye karşılaştırmaktan çok, genel istatistiksel yöntemlerde geniş bir hareket alanı mı yoksa sağlık bilimleri içinde daha belirgin bir uzmanlık mı istediğinizi düşünmek daha anlamlıdır.

Kaynaklar:
Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümü – Amaçlar ve Hedefler
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi – Biyoistatistik Anabilim Dalı