Hazırlıkta Başarısız Olunca Türkçe Programa Geçilebilir mi?
Zorunlu yabancı dil hazırlığında başarısızlık sonrası Türkçe programa geçiş mümkündür; ancak otomatik değildir. İlişik kesilmesi, puan şartı ve ÖSYM/YÖK yolları önemlidir.
Hazırlıkta Başarısız Olunca Türkçe Programa Geçilebilir mi?
Evet, zorunlu yabancı dil hazırlığında başarısız olan bir öğrenci için Türkçe öğretim yapan bir programa geçiş yolu bulunabilir; ancak bu geçiş otomatik değildir. Öğrencinin yalnız bir hazırlık yılını geçememesi ile hazırlık için tanınan azami süre sonunda programdan ilişiğinin kesilmesi aynı durum değildir.
ÖSYM'nin yükseköğretim programı koşullarında, zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarıyla tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiğinin kesilebileceği; bu öğrencilerin varsa kendi yükseköğretim kurumlarında öğretim dili Türkçe olan eşdeğer programa kayıt yaptırabileceği belirtiliyor. Ayrıca belirli puan şartlarını sağlayan öğrenciler için ÖSYM tarafından bir defaya mahsus Türkçe öğretim yapan bir programa merkezi yerleştirme yolu da bulunuyor.
Bu yüzden “hazırlıktan kaldım, doğrudan Türkçe bölüme geçerim” demek de “hazırlığı geçemezsem üniversite tamamen biter” demek de eksik olur.
Bir yıl hazırlıkta kalınca hemen ilişik kesilir mi?
Zorunlu hazırlık bulunan programlarda öğrencinin ilk başarısız yılı ile azami hazırlık süresinin dolması ayrılmalıdır.
ÖSYM tercih kılavuzlarında yer alan ilgili program koşulunda, hazırlığın iki yıl içinde başarıyla tamamlanamaması hâlinde ilişik kesilmesinden söz edilir. Dolayısıyla ilk yıl sonunda başarısız olmak, tek başına her durumda “Türkçe programa geçiş işlemi başladı” anlamına gelmez.
Üniversitenizin yabancı dil hazırlık yönetmeliği, yeterlik sınavları ve tekrar hakkı bu aşamada önemlidir.
İlişiğim hazırlık başarısızlığı nedeniyle kesilirse ne yapabilirim?
Zorunlu yabancı dil hazırlığında azami süre sonunda başarısız olup programdan ilişiği kesilen öğrenciler açısından iki önemli ihtimal vardır.
Aynı üniversitede Türkçe eşdeğer program
İlgili yükseköğretim programı koşullarında, öğrencinin kendi üniversitesinde öğretim dili Türkçe olan eşdeğer bir program varsa bu programa kayıt imkânı öngörülüyor.
Buradaki kritik kelime **“eşdeğer”**dir. İngilizce eğitim veren herhangi bir bölümden üniversitedeki istediğiniz herhangi bir Türkçe bölüme doğrudan geçiş hakkı doğmaz.
Üniversitenizde böyle bir program bulunup bulunmadığını ve işlemin nasıl yürütüldüğünü öğrenci işlerinden kontrol etmek gerekir.
ÖSYM üzerinden Türkçe programa merkezi yerleştirme
İlişiği zorunlu hazırlık başarısızlığı nedeniyle kesilen öğrenciler için ÖSYM ayrıca Türkçe öğretim yapan programlara yerleştirme işlemi yürütüyor.
ÖSYM'nin 2025 duyurusunda, zorunlu yabancı dil hazırlığını tamamlayamadığı için ilişiği kesilen öğrencilerin Türkçe öğretim yapılan programlara yerleştirilme işlemlerinin Başkanlık tarafından yapılacağı açıkça belirtildi. Bu işlem dönemsel bir başvuru ve tercih sürecidir; öğrenci yalnızca ilişiği kesildi diye otomatik olarak başka bir programa kaydedilmez.
Yerleştirmede öğrencinin üniversiteye yerleştiği yıldaki ilgili merkezi yerleştirme puanı önem taşır. Program koşullarında, bu puanın yerleşilecek Türkçe program için aranan taban puandan düşük olmaması şartı yer alır.
Aynı bölümü Türkçe okumak zorunda mıyım?
İlk bakılacak seçenek kendi üniversitenizdeki Türkçe eşdeğer programdır. ÖSYM'nin merkezi yerleştirme sürecinde ise hangi programların tercih edilebileceği, ilgili yıl yayımlanan kılavuz ve tercih listesiyle belirlenir.
Bu nedenle yalnız bölüm adına bakarak “şu Türkçe programa kesin geçebilirim” sonucuna varmayın. ÖSYM'nin ilgili yıl yayımladığı kılavuzdaki programları ve puan koşullarını kontrol etmek gerekir.
Kayıt silinmeden yatay geçiş yapılabilir mi?
Hazırlıkta başarısız olup hâlen öğrencilik kaydı devam eden kişiler için başka bir yol da merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş (Ek Madde 1) olabilir.
YÖK'ün Ek Madde 1 uygulama ilkelerinde, hazırlık sınıfında başarısız olan ve hâlen yükseköğretim programında kayıtlı öğrencilerin şartları sağlamaları hâlinde başka yükseköğretim kurumlarının programlarına başvurabileceği belirtiliyor. Yabancı dil şartını sağlayamayan öğrenciler ise öğretim dili yabancı dil olan bir programa geçişte gerekli yeterliği karşılamadıkları sürece yalnız Türkçe öğretim yapan programlara başvurabiliyor.
Bu yol, hazırlık başarısızlığı nedeniyle ilişik kesildikten sonra ÖSYM'nin yaptığı özel yerleştirme ile aynı işlem değildir:
- Kayıt devam ederken: Ek Madde 1 şartları uygunsa merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş gündeme gelebilir.
- Zorunlu hazırlık başarısızlığı nedeniyle ilişik kesildikten sonra: ÖSYM'nin Türkçe programlara yönelik özel yerleştirme süreci gündeme gelebilir.
Bu ayrım öğrencinin hangi başvuruyu takip etmesi gerektiğini belirler.
İsteğe bağlı hazırlıkta başarısızlık aynı sonucu doğurur mu?
Hayır. Buradaki özel yerleştirme mekanizması zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfında başarısızlık durumuyla ilgilidir. İsteğe bağlı hazırlıkta başarısız olmak ile öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan bir programın zorunlu hazırlığında azami süreyi doldurmak aynı hukuki/akademik durum değildir.
Bu nedenle önce programınızda hazırlığın zorunlu olup olmadığını kontrol edin.
Durumumu nasıl kontrol etmeliyim?
Kendi durumunuz için şu sırayla ilerlemek en sağlıklısıdır:
- Programınızın öğretim dilini ve hazırlığın zorunlu olup olmadığını kontrol edin.
- Üniversitenizin hazırlıkta tanıdığı azami süreyi ve yeterlik sınavı haklarını inceleyin.
- Öğrencilik kaydınızın devam edip etmediğini öğrenin.
- Kayıt devam ediyorsa Ek Madde 1 ile yatay geçiş şartlarını kontrol edin.
- İlişiğiniz zorunlu hazırlık başarısızlığı nedeniyle kesildiyse ÖSYM'nin ilgili yıl yayımladığı Türkçe programlara yerleştirme duyurusunu takip edin.
- Kendi üniversitenizde Türkçe eşdeğer program varsa, bu seçenek için öğrenci işleriyle görüşün.
En önemli nokta, “hazırlıkta başarısızlık” ifadesinin tek başına hangi aşamada olduğunuzu göstermemesidir. Birinci yıl başarısızlığı, ikinci yıl sonunda ilişik kesilmesi ve kayıt devam ederken yatay geçiş birbirinden farklı süreçlerdir.
Kaynaklar: